سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

تعارض مصالح عالیه کودک با امنیت‌گرایی در فرآیندهای کیفری: تحلیل تطبیقی در زمینه درگیری‌های مسلحانه

نویسندگان :

سعید استوان پور¹

1- دانشگاه آزاد اسلامی تهران شمال

کلمات کلیدی :

مصالح عالیه کودک،مسئولیت کیفری،درگیری‌های مسلحانه،رویکرد تطبیقی،عدالت کودک‌محور

چکیده :

درگیری‌های مسلحانه از پیچیده‌ترین بسترهای تهدیدکننده حقوق بنیادین کودکان به شمار می‌رود. یکی از اصول کلیدی در نظام‌های حقوقی ملی و بین‌المللی که در چنین بسترهایی با چالش‌های جدی مواجه می‌شود، اصل «مصالح عالیه کودک» است؛ اصلی که مطابق ماده ۳ کنوانسیون حقوق کودک، باید در رأس تمام تصمیم‌گیری‌های مرتبط با کودک قرار گیرد. با این حال، در فرآیندهای کیفری که کودکان در جایگاه متهم یا مظنون درگیر هستند، این اصل غالباً در تعارض با منطق امنیت‌گرایانه دولت‌ها قرار می‌گیرد و کارکرد حمایتی خود را از دست می‌دهد. هدف پژوهش حاضر، بررسی تطبیقی نحوه تفسیر و اجرای اصل مصالح عالیه کودک در مواجهه با رویکردهای امنیت‌محور در نظام‌های حقوقی غربی و برخی کشورهای خاورمیانه، در بستر درگیری‌های مسلحانه است. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی و تطبیقی بوده و با تکیه بر اسناد بین‌المللی، قوانین ملی، رویه‌های قضایی و متون نظری انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در نظام‌های غربی، علیرغم تأکید نظری بر عدالت ترمیمی و حمایت از کودک، در شرایط خاص امنیتی نظیر مواجهه با تروریسم، اصل مصالح کودک به حاشیه رانده می‌شود. در مقابل، در برخی کشورهای خاورمیانه، با تأثیرپذیری از زمینه‌های فرهنگی و مذهبی، مشارکت کودک در درگیری‌ها مشروع جلوه داده شده که به ضعف نظام‌های حمایتی منجر شده است. نتیجه‌گیری تحقیق بر ضرورت تدوین یک سازوکار تفسیری الزام‌آور و بین‌المللی تأکید دارد که بتواند اصل مصالح عالیه کودک را در فرآیندهای کیفری مرتبط با درگیری‌های مسلحانه، به‌عنوان معیار حاکم و غیرقابل‌تعلیق، تضمین کند.