سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

تأثیر زیست-قدرتِ شهری بر دوگانۀ بزهکاری و بزه دیدگی نوجوانان سیاه پوشِ کلانشهرها

نویسندگان :

مهدی خاقانی اصفهانی¹

1- پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)

کلمات کلیدی :

سیاه پوشی اعتراضی،جرایم نوجوانان،جرم شناسی فشار و تعارض،زیست قدرت شهری

چکیده :

چکیده زمینه و هدف: یکی از پدیده های سپهر اجتماعی کلانشهرهای ایران، نوجوانان پسر و دختری است که با سیاه پوشیِ غیرعزادارانه، لباس های نامتعارفِ منقوش به علائم فرقه های اعتراضی و گروه های موسوم به ضالّه بر تن دارند؛ زیست جهان بی هدف و سبک زندگی بی تلاش در تحصیل و حرفه آموزی و اشتغال (NEET) باعث حضور سرگشتۀ آنان در کافه ها، پارک ها در برابر چشمان متعجبِ مردمِ شتابان به کار و زندگی شده است. از جمله رفتارهای قابل مطالعۀ جرم شناسانۀ این قشر فزاینده به ویژه در شمال تهران می توان به تیپ شخصیتی اقتدارطلب، طرد اجتماعی، دین گریزیِ اعتقادی-رفتاری (با مصادقی از جمله لمس علنی نامحرمان) و سلطه ستیزیِ آشکار سیاسی (با نمودهایی مانند پخش بلند ترانه های اعتراضی سیاسی در معابر و شعارنویسی) اشاره کرد. روش: این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و در بستر دانش جامعه شناسی جنایی تألیف یافته و شیوه گردآوری اطلاعات، کتابخانه‌ای است. ملاحظات اخلاقی: این مقاله به اصول اخلاقی، صداقت، رعایت حقوق، رازداری و اصل مالکیت مادی ـ معنوی پایبند بوده است. یافته ها: الگوهای دیالوگی (رپ گویی در مکالمات روزمره)، پوششی (سیاه پوشی)، خوراک (کافه گردی) و اساساً جهان زیست این نوجوانان، نمودگر بارزترین و ژرف ترین گسست از هنجارهای متعارف است. زیست قدرتِ شهری در نظام اجتماعی و رسمی ایران، با مردودنمودن همه جانبۀ این قشر نوجوانان از اشتغال و تأیید صلاحیت و پذیرش اجتماعی، با إعمال فشار عمومی جرم زا (نظریه های جرم شاختی آگنیو-ساترلند-مرتن) به این قشر، آسیب های آنان را تشدید و ریسک بزهکاری آنان را دامن می زند؛ همچنان که ناهنجاری پوششی-گفتمانی و رفتاری اینان باعث بزه دیدگی ثانویۀ آنها به جهت کم تمایلیِ نهادهای عدالت کیفری رسمی به رسیدگی به دادخواهی آنان در موارد بزه دیدگیِ اولیه و نیز انتخاب آنان به عنوان آماج جرم توسط بزهکاران به جهت بی دفاعی وضعی-حقوقیِ آنان می شود. نتیجه گیری: پدیدۀ شهریِ نوجوانان سیاه پوش را باید بیش از مقصرانگاریِ ایشان، معلول گسست های اعتقادی و تعارض فرهنگی و فشار اقتصادی و اجتماعی دانست که سازوکارهای لازم برای ایجاد همنوایی را از آنها سلب و نوعی طغیان درونی را در وجودشان ایجاد کرده و مؤلفه های زیست قدرت شهری که ارتقای طبقه اجتماعی از خلال التزام به آنها میسر است زمینه بزهکاری و بزه دیدگی این قشر را تشدید می کند.