سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

مبانی جرم مانع ازنظرگاه دوگانۀ ضرر و اخلاق

نویسندگان :

علی صباغی ولشانی¹

1- دانشگاه شهید مطهری

کلمات کلیدی :

ضرر،فضیلت،اخلاق،رذیلت

چکیده :

زمینه: نظام های حقوق کیفری از جمله حقوق کیفری ایران، با هدف بازدارندگی، به جرم انگاری رفتارهایی دست یازیده اند که در ذات خود متضمن شراخلاقی نیستند؛ این رفتارها که به جرائم مانع موسوم هستند متضمن یک «ضرر مستقیم» نبوده و حتی خطای اخلاقی مسلم نیستند؛ از همین رو جرم انگاری آنها با چالش هایی همچون تورم حقوق کیفری و عدم توجیه اخلاقی مواجه است. هدف : هدف نگارنده از این نوشتار بررسی چگونگی توجیه جرم انگاری جرائم مانع از دیدگاه نظریۀ اصل ضررو اخلاق گرایی قانونی بر مبنای اخلاق فضیلت است. روش: در این نوشتار با روش تحلیلی-انتقادی بنیان های جرم انگاری جرائم مانع را از دیدگاه اصل ضرر (ضررهای غیرمستقیم) و همچنین نظریۀ خطای اخلاقی بر مبنای اخلاق فضیلت بررسی نموده ایم و سپس مصادیق جرائم مانع را از دیدگاه دوگانه ضرر و اخلاق مورد بررسی قرارداد ه ایم. یافته ها: یافته های تحقیق حاکی از آن است که بر اساس اصل آزادی یا به تعبیری اصل اباحه جرم انگاری رفتارهای مانع می بایست در شرایط استثنایی و همچنین «امنیتی» انجام شود و دراین مورد می توان جرم انگاری اینگونه رفتاها را با اصول جرم انگار قابل توجیه دانست. نتیجه: نتایج تحقیق حاکی از این است که مرتکبین جرائم مانع از یک شخصیت رذیلتمند برخوردار بوده و ازسوی دیگر رفتار آنها متضمن ضرر غیر مستقیم هست که در شرایط استثنایی می توان برای پیشگیری از یک «خطای عمومی» و نه یک «خطای فردی» دست به جرم انگاری اینگونه رفتارهای زد.