سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

اعمال تحفظ کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی نسبت به کنوانسیون حقوق کودک

نویسندگان :

سیده فائزه صفدرزاده¹ ماهرو غدیری²

1- دانشگاه شهید بهشتی 2- دانشگاه شهید بهشتی

کلمات کلیدی :

حق شرط،حق کودک بر آزادی مذهب و عقیده،سازمان همکاری اسلامی،فرزندخواندگی،کنوانسیون حقوق کودک

چکیده :

سازمان همکاری اسلامی متشکل از ۵۷ کشور دارای جمعیت مسلمان از چهار قاره دنیا است که تمامی آنان به کنوانسیون حقوق کودک به‌عنوان اولین سند جامع و الزام‌آور بین المللی در زمینه حقوق کودکان پیوسته‌اند. این کنوانسیون متضمن حقوق کودک، بر پایه کرامت انسانی و متناسب با نیازها و ظرفیت‌های در حال رشد وی از زمان تولد و اعوان کودکی تا دوره نوجوانی است. با وجود این، از همان ابتدای شکل‌گیری، انعقاد و تصویب آن توسط کشورهای اسلامی دغدغه‌هایی در خصوص عدم مطابقت آن با موازین شرعی و قوانین ملی مبتنی بر آن وجود داشته که در قالب اعمال حق تحفظ چه به شکل کلی چه نسبت به برخی مقررات آن، توسط این کشورها، تجلی یافته است. این پژوهش کیفی با روش توصیفی و تحلیلی و با گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانه‌ای به بررسی شروط اعلامی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی نسبت به کنوانسیون حقوق کودک می‌پردازد تا از این رهگذر مشخص شود که در کنار شروط کلی، دغدغه کشورهای اسلامی بیشتر در چه حوزه‌هایی از حقوق کودک بوده است. یافته ها نشان می‌دهد که علاوه بر ۷ مورد اعمال تحفظ کلی و ۱۳ ماده از مواد کنوانسیون، تنها جمعاً سه کشور ازکشورهای اسلامی نسبت به دو اصل از اصول راهنمای چهارگانه کنوانسیون (منع تبعیض علیه کودکان ماده ۲، حق حیات، بقاء و رشد ماده ۶) اعلام شرط کرده‌اند؛ بیشترین اعمال شرط نسبت به مواد مربوط به نظام فرزند خواندگی ملی و بین‌المللی و حق آزادی عقیده، اندیشه و مذهب بوده است. علاوه بر این، در زمینه اجرای کنوانسیون، به ویژه در زمینه‌های فرهنگی و مبانی اعتقادی نگرانی‌هایی وجود داشته ‌است. این نگرانی‌ها موجب این گردید تا کشورهای اسلامی برای رعایت احترام بیشتر به سنت های فرهنگی و عقیدتی خود، میثاق حقوق کودک در اسلام را تهیه نمایند. همچنین در اسناد دیگری که توسط سازمان همکاری اسلامی تدوین گشته به حقوق کودک پرداخته شده است. اعلامیه حقوق بشر اسلامی ۲۰۲۱ نیز در بازنگری اخیری که در آن صورت گرفته بار دیگر به حقوق کودک با تفصیل بیشتر پرداخته است.