سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

کار کودکان در زیست بوم متاورس؛ جستاری بر مسائل حقوقی با تأکید بر چگونگی حمایت از کودکان

نویسندگان :

حنانه هاشمی¹ محمدمهدی سیدناصری²

1- دانشگاه علامه طباطبائی 2- دانشگاه ازاد اسلامی واحد امارات

کلمات کلیدی :

زیست بوم متاورس،کودکان کار،حمایت

چکیده :

زمینه و هدف: اکنون در عصری زندگی می‌کنیم که تکنولوژی و کاربرد آن‌ها در تمام ابعاد زندگی، جامعه‌ی بشری را با تغییراتی بی‌سابقه ای مواجه کرده است که تا جایی که شاهد نسل کودکان کار در زیست‌بوم متاورس هستیم. متاورس جهان مجازی سه بعدی است که کاربران می‌توانند در آن از طریق آواتارها با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. این جهان دیجیتال بر جنبه‌های گوناگونی از دنیای طبیعی اثرگذار است و بسیاری از علوم را در معرض مسائل متعددی قرار داده است. در این خصوص، علم حقوق نیز با ظهور متاورس با مسائل حقوقی بسیاری، که بر افراد با شرایط متفاوت مؤثر است، مواجه شده است. فارغ از مسائل حقوقی گوناگون مرتبط با متاورس، یکی از مسائل مهم، چگونگی جریان حمایت‌های مناسب از حقوق کودکان در متاورس است. گرچه این دنیای دیجیتال، مزایای متعددی برای کودکان دارد؛ از جمله استفاده کردن از آن به منزله‌ي بستر آموزشی و محیط‌های تعاملی و قراردادن راحت کودکان در معرض آموزش‌ها و مهارت‌ها مختلف. با این حال، این فنّاوری معایب و خطرات بسیاری دارد که توجه ویژه به کودکان را ضروری می‌سازد. از جمله‌ي این موارد قرار گرفتن کودکان در معرض بهره‌کشی، آزار و اذیت سایبری یا محتوای نامناسب در این محیط است که تنها از نظر ظاهر با کودک کار سنتی تفاوت دارند و عناصر کارگر و کارفرما و انگیزه کسب درآمد همچنان در آنها دیده می‌شود. یکی از پدیده‌های شوم و پنهان، حوزه‌ي کودکان و اقتصاد گیگ است، که سبب ایجاد کارکودکان در زیست‌بوم متاورس می‌شود، در این بستر کودکان مورد استثمار گردانندگان اصلی این پلتفرم‌ها قرار می‌گیرند. حال این پرسش قابل طرح است که تعهدات دولت‌ها و صاحبان پلتفرم‌ها در زیست‌بوم متاورس در زمینه‌ي حمایت از حقوق کودکان چیست؟ روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و بررسی طیف وسیعی از اسناد و رویه ها و سایر آثار پژوهشی، مطالب، جمع‌آوری و تحلیل شده اند. یافته‌ها و نتایج: امروزه تکنولوژی کلان ‌روایتِ دنیای همه ما انسان‌هاست که با پیشرفت‌های شگرف در حوزه‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری، زندگی بشری را دچار دگرگونی‌های فوق‌العاده کرده است. در زیست بوم متاورس که آسیب‌های متعددی بخصوص کودکان را تهدید می‌کند، موضوع حمایت از حقوق کودکان ، مطابق با ماده‌ی ۳۲ کنوانسیون حقوق کودک مسئله‌ای مهم و درخور توجه است. تمسک به بسترهای حقوقی و قانونی عام، همچنین توجه به قوانین و مقررات خاص، بهره‌‎مندی از هوش مصنوعی و فنّاوری بلاک چین و تعریف و استفاده از ابزارهای ویژه برای حمایت‌های جامع از کودکان و جلوگیری از بهره‌کشی و استثمار در محیط متاورس کارآمد خواهد بود.