سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

مبانی نظریه ملکیت در حقوق اسلام و کارکرد آن در موضوع عقود و ضمانات قهری

نویسندگان :

جلیل قنواتی¹ مصطفی کربلائی آقازاده²

1- دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران 2- مفید قم

کلمات کلیدی :

اعتبار،تعهد،فطری بودن مالکیت،کرامت ذاتی انسان،ملکیت

چکیده :

قلب حقوق مدنی در حقوق اسلام نظریه ملکیت است. بدین معنا که در جایی که متعلق عقد یا ضمان قهری «مال» است، موضوع آنها در حقوق اسلام «ملکیت» و در جریانی معکوس موضوع عقد یا مسئولیت مدنی در نظام حقوقی رومی ژرمنی «تعهد» است. در این مقاله به تحلیل مبنایی نظریه ملکیت در حقوق اسلام پرداخته و اثبات می شود مال که در نخستین تقسیم در حقوق اسلام به «عین» و «منفعت»، و در دومین تقسیم، عین به «عین معین، کلی در معین و کلی در ذمه» و منفعت به «منفعت اشیاء، منفعت انسان و منفعت حیوان» تقسیم می شوند، مبتنی بر فطری بودن مالکیت، کرامت ذاتی انسان ها که یکی از جنبه-های آنها اعتبارگرایی نظام حقوقی است، موضوع عقد یا ضمان قهری ملکیت است. امری که در نهایت باعث می شود شرایط، آثار و احکام منابع حقوقی که در دسته های بعدی می آید، به‌عنوان بخشی از منظومۀ نظریۀ ملکیت به بیان فرم‌ها و شکل‌های «تحصیل»، «انتقال» و «سقوط ملکیت» بپردازند.