سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

کنکاشی بر موضع قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399 در قبال ترک فعل‌های مجرمانه نسبت به این اشخاص

نویسندگان :

محسن شریفی¹

1- شیراز

کلمات کلیدی :

اطفال و نوجوانان،والدين و سرپرستان قانوني،ساير اشخاص،ترک فعل مجرمانه،ضمانت اجرا

چکیده :

در ميان مقرره‌هاي تا کنون وضع شده‌ي ناظر به حمايت از اطفال و نوجوانان در نظام حقوقي ايران، قانون پنجاه و يک ‌ماده‌اي مصوب سال 1399 جامع‌ترين به‌شمار مي‌رود. اين مصوبه، حاوي تازه‌هاي درخوري در اين زمينه و تضمين‌هاي راجع بدان‌ها است. از جمله اين‌که بيش از پيش، به اشخاص حقيقي و حقوقيِ مرتبط با اين قشر مسؤوليت بخشيده و در ازاي نقض وظيفه، تهديد به واکنش کيفري کرده است. اين پژوهش، در پرتو روش توصيفي-تحليلي و در چارچوب اطلاعات کتاب‌خانه‌اي، برمدار اين پرسش‌ها شکل‌گرفته است که کنش‌هاي مجرمانه‌ي برپايه‌ي ترک فعلِ مورد توجه اين قانون و شرايط تحقق آن کدام‌اند؟ کميت و کيفيت ضمانت‌ اجراهاي اين رفتارها چه تناسبي با شدت آن‌ها دارد؟ چه مصداق‌هاي ديگري از بي‌مبالاتي صاحبان مسؤوليت در قبال اطفال و نوجوانان، به‌رغم بايسته‌ي جرم‌انگاري بودن، از نگاه قانون‌گذار مغفول مانده است؟ حسب يافته‌هاي تحقيق، فراهم نشدن موجبات تحصيل، بي‌توجهي منجر به آسيب جسمي، جنسي و رواني، و بي اعتنايي به وضعيت‌هاي مخاطره‌آميز، موجبي براي مسؤوليت‌ کيفري والدين و ديگر اشخاص واجد تکليف در برابر اشخاص ياد شده دانسته شده است. با اين‌حال، رويکرد قانون‌گذار از دوسو با ايراد روبرو است. نخست، عدم جرم‌انگاري برخي از ترک‌ فعل‌هاي سزاوار واکنش، نظير غفلت منتهي به اعتياد افراد مورد بحث به مواد مخدر يا فرار از سکونت‌گاه. دوم، پيش‌بيني پاسخ‌هاي کيفري نه‌چندان بازدارنده‌اي چون مجازات درجه هشت براي بي‌توجهي ختم شده به آزار جنسي آن‌ها با هر سطح از شناعت.