سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

تحلیل حق منع تبعیض علیه کودکان در فرآیندهای کیفری: از بازداشت تا دادرسی

نویسندگان :

محمدجواد مقدم¹ حسین ضیاءالدینی² بیت الله قره جلو³

1- موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره 2- موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره 3- موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره

کلمات کلیدی :

تبعیض،حقوق کودکان،فرآیند کیفری،عدالت کیفری،کنوانسیون حقوق کودک

چکیده :

تبعیض علیه کودکان در فرآیندهای کیفری، از بازداشت تا دادرسی، مانع تحقق عدالت عادلانه است. این پژوهش با هدف شناسایی مصادیق تبعیض علیه کودکان در نظام عدالت کیفری ایران و ارزیابی انطباق آن با استاندارهای بین‌المللی، به‌ویژه کنوانسیون حقوق کودک (ماده 2)، انجام شده است تا خلأهای قانونی و اجرایی را تحلیل کند. این مطالعه کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی، قوانین داخلی ایران، اسناد بین‌المللی مانند کنوانسیون حقوق کودک، و رویه‌های قضایی را بررسی کرده است. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای قوانین، گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی گردآوری و تحلیل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد تبعیض علیه کودکان در مراحل بازداشت، تحقیقات مقدماتی و دادرسی کیفری در ایران به‌صورت نظام‌مند و غیرنظام‌مند وجود دارد. در بازداشت، شرایط غیراستاندارد و تبعیض بر اساس جنسیت، قومیت و وضعیت اقتصادی مشاهده شد. در تحقیقات مقدماتی، عدم دسترسی به وکیل و اطلاع‌رسانی ناکافی به والدین، حقوق کودکان را نقض می‌کند. در دادرسی، نبود دادگاه‌های تخصصی و تأثیر تعصبات قضایی (مانند تفاوت در احکام بر اساس مذهب یا جنسیت) تبعیض را تشدید کرده است. این تبعیض‌ها به آسیب‌های روانی، اجتماعی و افزایش چرخه جرم در کودکان منجر شده است. منع تبعیض علیه کودکان در فرآیندهای کیفری نیازمند اصلاح قوانین، آموزش مستمر قضات و ضابطان، و ایجاد سازوکارهای نظارتی مستقل است. تقویت انطباق با کنوانسیون حقوق کودک و توسعه دادگاه‌های تخصصی کودکان می‌تواند عدالت کیفری عادلانه‌تری را تضمین کند.