سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

مصالح عالیه کودکان و سیاست‌گذاری‌های آموزشی در بستر دنیای دیجیتال

نویسندگان :

ساوالان محمدزاده¹

1- دانشگاه علامه طباطبائی

کلمات کلیدی :

مصالح عالیه کودکان

چکیده :

زمینه و هدف: مصالح عالیه کودکان به‌عنوان یکی از اصول بنیادین حقوق کودک در اسناد بین‌المللی نظیر کنوانسیون حقوق کودک ملل متحد و سایر اسناد مرتبط، به‌ویژه در زمینه‌های سیاست‌گذاری آموزشی، از اهمیت بسزایی برخوردار است. در دهه‌های اخیر، گسترش دنیای دیجیتال و استفاده فزاینده کودکان از فناوری‌های نوین، ضمن ایجاد فرصت‌های بی‌سابقه در ارتقای سطح آموزشی و توانمندسازی، چالش‌های متعددی را نیز در راستای تأمین مصالح عالیه آنان به همراه داشته است. این پژوهش با هدف تحلیل حقوقی و سیاست‌گذاری در خصوص تأثیر دنیای دیجیتال بر مصالح عالیه کودکان در زمینه آموزشی، به بررسی تطبیقی ظرفیت‌ها و موانع موجود در سیاست‌گذاری‌های آموزشی در کشورهای مختلف می‌پردازد. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و بررسی طیف وسیعی از اسناد و رویه ها و سایر آثار پژوهشی، مطالب، جمع‌آوری و تحلیل شده اند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که دنیای دیجیتال با ارائه ابزارهای متنوع یادگیری مجازی، افزایش دسترسی به منابع علمی، توسعه مهارت‌های چندرسانه‌ای و تسهیل ارتباطات آموزشی، می‌تواند به بهبود کیفیت آموزش و ارتقای عدالت آموزشی کمک نماید. با این حال، این بستر در صورت نبود سیاست‌گذاری‌های جامع و کارآمد، می‌تواند منجر به نقض حقوق کودکان شود. دسترسی نابرابر به اینترنت و فناوری، عدم آگاهی از چگونگی بهره‌برداری ایمن از فضای مجازی، خطرات امنیتی مرتبط با حریم خصوصی کودکان و تأثیرات منفی روانی ناشی از مصرف نادرست و افراطی محتواهای دیجیتال، از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی سیاست‌گذاران در این زمینه به شمار می‌آیند. همچنین، تحلیل حقوقی بر اساس ماده ۲۸ و ۲۹ کنوانسیون حقوق کودک نشان می‌دهد که دولت‌ها مکلف به تضمین دسترسی برابر و ایمن به آموزش باکیفیت برای همه کودکان و حفظ کرامت انسانی آنان در فضای دیجیتال هستند. این امر مستلزم تدوین سیاست‌های نظارتی، تنظیم مقررات دقیق برای تولیدکنندگان محتواهای دیجیتال و ارتقای سواد رسانه‌ای کودکان، والدین و معلمان است. نتیجه‌گیری: در نتیجه‌گیری، پژوهش بر ضرورت بازنگری و به‌روزرسانی سیاست‌گذاری‌های آموزشی در راستای تأمین مصالح عالیه کودکان در دنیای دیجیتال تأکید دارد. پیشنهاد می‌شود که دولت‌ها با همکاری نهادهای بین‌المللی، سازمان‌های مدنی و متخصصان حوزه فناوری، رویکردهای میان‌رشته‌ای را برای توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، افزایش دسترسی برابر به آموزش، حفاظت از حریم خصوصی کودکان و تدوین برنامه‌های آموزشی مبتنی بر ارتقای مهارت‌های دیجیتال و سواد رسانه‌ای اتخاذ کنند. همچنین، لازم است سیاست‌گذاران با رویکردهای مشارکتی، نظرات و دیدگاه‌های خود کودکان را در تدوین سیاست‌های آموزشی دیجیتال مورد توجه قرار دهند تا از نقض احتمالی حقوق آنان جلوگیری شود و بستری ایمن، عادلانه و کارآمد برای تحقق مصالح عالیه آنان فراهم آید.