سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

بررسی حقوق کودکان مهاجر در بهره‌مندی از بقا و رشد در چارچوب حقوق خصوصی ایران

نویسندگان :

محدثه سالاروند¹ رخساره وزیری گودرزی²

1- پیام نور -ماهدشت 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم

کلمات کلیدی :

حقوق کودک،کودکان مهاجر،حق بر بقا و رشد،حقوق خصوصی،تابعیت،نفقه و حضانت،شناسایی قانونی

چکیده :

حق بر بقا و رشد، از جمله حقوق بنیادین کودکان است که هم در اسناد بین‌المللی از جمله کنوانسیون حقوق کودک و هم در قوانین داخلی کشورها به رسمیت شناخته شده است. با این حال، کودکان مهاجر به‌ویژه آنانی که فاقد تابعیت مشخص یا اقامت قانونی هستند، در بهره‌مندی از این حق با موانع متعددی مواجه‌اند. در جمهوری اسلامی ایران، با وجود رویکردهای حمایتی در برخی سیاست‌ها، چارچوب حقوق خصوصی هنوز نتوانسته به‌طور کامل از حقوق این گروه از کودکان پشتیبانی کند. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی ـ توصیفی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، به بررسی وضعیت حقوقی کودکان مهاجر در حوزه‌های کلیدی حقوق خصوصی از جمله تابعیت، شناسایی هویت، حضانت، نفقه، ولایت و دسترسی به خدمات آموزشی و بهداشتی می‌پردازد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که خلأهای قانونی در زمینه ثبت ولادت، محرومیت از تابعیت، و محدودیت‌های ناشی از اقامت غیرقانونی والدین، موجب نقض حق بر بقا و رشد کودکان مهاجر در ایران می‌شود. همچنین، ضعف در بهره‌گیری از ظرفیت‌های نهادهای حقوق خصوصی، مانند تنظیم قراردادهای حمایتی یا تعیین قیّم، به محرومیت این کودکان از حمایت‌های پایه‌ای منجر شده است. در پایان، با بررسی تطبیقی اجمالی از تجربه برخی کشورها، پیشنهادهایی برای اصلاح قوانین داخلی و ایجاد سازوکارهای حمایتی مؤثر در حوزه حقوق خصوصی ارائه می‌شود.