سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

جدال تاریخی- فلسفی بر مبانی حق مالکیت؛ سوسیالیسم و لیبرالیسم

نویسندگان :

روشنک صابری¹

1- دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

کلمات کلیدی :

سوسیالیسم،لیبرالیسم،حق مالکیت،مکاتب فکری،اصالت جمع،اصالت فرد

چکیده :

سوسیالیسم و لیبرالیسم، به عنوان مکاتب فلسفی- سیاسی- اقتصادی، مانند همۀ جریانات اجتماعی، در طول حیات بشری به تدریج شکل گرفته و تعدیل یافته اند؛ صاحبنظران این دو نحلۀ فکری، در باب حق مالکیت، مبانی، ابعاد و قلمرو آن به سخن پرداخته و موجبات تغییر در نظم حقوقی جوامع را فراهم نموده اند. لیبرالیسم، پرچمدار فردگرایی و اصالت فرد، مفهوم فرد را‌ واقعی‌تر و بنیادی‌تر و مقدم بر جامعه بشری‌ و نهادها‌ و سـاختارهای آن تلقی می‌کند، همواره بر حق مالکیت افراد تکیه داشته و خواستار محدود کردن دخالت قدرت عمومی در آن می باشد. در مقابل داعیه داران سوسیالیسم به ابتنای اصالت جمع و ارزش والای جامعه در برابر فرد، بر بنیاد اصلی لیبرال ها یعنی حق مالکیت خصوصی تاخته و خواستار الغا و یا تحدید این حق بنیادین بشری بوده اند. در این آموزه هدایت اقتصاد و مالکیت و برنامه ریزی برای آن برعهده دولت می باشد. با ورود دو اندیشۀ فکری به ساحت اسناد و قوانین جوامع داخلی و بین المللی و تحقق آن در بستر جامعه، در عرصه های مختلف مشکلات و مسائلی حادث گردیده، بدین سان در گذر تاریخ انعطافاتی در مقام نظر و عمل داشته اند. پژوهش حاضر با بررسی مبانی حق مالکیت در دو مکتب پیش گفته سعی بر روشن سازی ابعاد موضوع در این عرصه دارد.