سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

رویکرد‌‌‌های نظری حقوق بشری ایران بعد از انقلاب درسطح داخلی و بین المللی

نویسندگان :

حیدر مرعی¹ ماشالله حیدرپور²

1- آزاد قم 2- آزاد قم

کلمات کلیدی :

حقوق بشر،جریان شناسی،انقلاب

چکیده :

۱-چکیده رویکرد‌‌‌های نظری جمهوری اسلامی ‌‌‌‌که در مفهوم فراگیر در‌بردارنده کلیت کشور، نظام سیاسی، ملت، جامعه مدنی و نهاد‌‌‌های مستقل ایران است در مقایسه با مقوله حقوق بشر از ابتدای انقلاب تاکنون به طور نسبی سیر و محتوای یکسانی در اصول داشته، ولی در این‌که به کدام‌یک از طیف‌‌‌‌های حقوق انسانی بویژه در بعد داخلی اهمیت بیشتری داده شود، فراز و نشیب‌‌هایی را پشت سرگذاشته است که همین امر می‌‌تواند مبنای شناسایی و تفکیک پنج دوره زمانی با مختصات خود قرار گیرد. این نوشتار، ملاک موضوعی حق‌‌‌‌های انسانی از حیث تشخیص عنوان رویکرد نظری دارای اولویت در جمهوری اسلامی، نظریه رایج بین‌المللی در‌مورد طیف‌ها یا نسل‌‌‌‌های سه‌گانه حقوق بشر را بررسی می‌کند. اگر چه در بعد سیاست خارجی تاثیرات متنوع سیاست داخلی مشهود است، اولویت سنجی مذکور وجود نداشته و ویژگی‌‌‌‌های خاص خود را داشته که به برخی از آن‌ها اشاره شده است. سخن اصلی دیگر نوشتار این که اصولا از ابتدای انقلاب رویکرد نظری جمهوری اسلامی ‌‌‌‌(بویژه در مفهوم حکومت و نظام سیاسی) در مقوله حقوق بشر، صرفنظر از این که آیا به درستی عرضه شده است یا خیر، از حیث مبانی، مقید به منابع اسلامی ‌‌‌‌بوده یا بدین عنوان معرفی شده است؛ بنابراین از حیث آثار عملی و اجرایی بالطبع اگر مثبت یا منفی عمل شده، نزد بسیاری از مخاطبان داخل یا خارج کشور به نام اسلام نیز نوشته شده است و مخصوصا در خارج کشور گاه عملکرد دیگر مسلمانان نیز با رویکرد نظری و عملی ایران به نحو خلط‌آمیزی مد نظر قرار گرفته و داوری‌‌‌‌های خاص را در پی داشته است و در نهایت این‌که به‌رغم تکرار برخی دیدگاه‌‌‌‌های برگرفته از منابع اسلامی ‌‌‌‌در مقوله حقوق بشر و به‌رغم قابلیت‌‌‌‌های بالا در بین نخبگان فکری و علمی‌‌‌‌ایران هنوز یک دکترین حقوقی جامع در ابعاد مختلف و پاسخگو به همه پرسش‌ها با شکل رایج در دنیا از سوی جمهوری اسلامی ‌‌‌‌ایران در مقوله حقوق بشر معرفی نشده است. در‌قبال موازین بین‌المللی نیز رویکرد فکری یکسانی در ایران وجود ندارد و طیف وسیعی از نفی مطلق تا پذیرش مطلق قواعد مزبور را در‌بر‌می‌گیرد که این وضعیت هم در داخل کشور و هم در صحنه بین‌المللی از جهت پیشبرد حقوق بشر زیان‌آور بوده و می‌‌‌باشد. کلمات کلیدی: حقوق بشر، انقلاب، جریان شناسی، حقوق بشر جهانی.