سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

چالش های رویه قضایی در پرونده های قتل عمد ارتکابی توسط افراد بالغ کمتر از 18 سال

نویسندگان :

صادق صفری¹ نفیسه عرب زاده²

1- دانشگاه فردوسی مشهد 2- ذانشگاه فردوسی مشهد

کلمات کلیدی :

رشد جزایی،قصاص،کمال عقل،مسئولیت کیفری،حدود،قتل عمد

چکیده :

چکیده زمینه و هدف: رشد و کمال عقل یکی از مهمترین مؤلفه ها در جرایم موجب حد یا قصاص ارتکابی توسط افراد بالغ کمتر 18 سال می باشد که قانونگذار در ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مورد نظر داشته است. پیش بینی احراز رشد و کمال عقل برای تحمیل مجازات مستوجب حد یا قصاص به نوعی در راستای همسویی با اسناد بین المللی بوده است که در رویه قضایی چالش هایی ایجاد کرده است. روش: پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و از طریق جمع آوری مطالب با استفاده از شیوه کتابخانه ای صورت پذیرفته است. نگارندگان برای تشریح عینی موضوعات مورد بحث، با الهام از چندین پرونده قتل عمد که مرتکبین بالغ کمتر از 18 سال بودند استفاده نمود ه اند. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل پژوهش، سعی شده است امانتداری علمی رعایت شده باشد. یافته ها: چگونگی احراز رشد و کمال عقل که از مفاهیم روانشناسی می باشد، یکی از بزرگ ترین چالش ها در پرونده های کیفری خصوصاً قتل های ارتکابی توسط نوجوانان است. به نحوی که مقنن تحمیل مجازات حد یا قصاص برای نوجوانان تا سن 18 سال را منوط به احراز رشد و کمال عقل دانسته و در فرض عدم احراز آن حداکثر محکومیت 5 سال در کانون اصلاح و تربیت در انتظار متهم خواهد بود. نتیجه گیری: احراز رشد و کمال عقل برای تحمیل مجازات حد یا قصاص به نوجوانان کمتر از 18 سال، علیرغم اینکه در خصوص اصل پیش بینی آن اختلاف نظر کمتری است ولیکن چگونگی احراز آن یکی از موضوعات به شدت محل اختلاف است. پیش بینی مفاهیمی از روانشناسی که تعریف مشخصی از آن وجود ندارد و قابلیت اندازه گیری آن به صورت دقیق متصور نیست، موجبات اختلاف در پرونده های کیفری مهمی همچون قتل عمد ارتکابی توسط نوجوانان کمتر از 18 سال را فراهم آورده است که نویسندگان در این پژوهش با تشریح سرنوشت چندین پرونده قتل عمد، رویه قضایی موجود در این زمینه را مورد مداقه و ارزیابی قرار داده اند و مشخصاً راهکارهایی جهت اصلاح قوانین در این زمینه جهت بهبود وضعیت موجود پیشنهاد نموده اند.