سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

تعهدات دولت‌ها در زمینه اعمال تبعیض مثبت در حمایت از حقوق کودکان کار

نویسندگان :

سارا سیدناصری¹ محمدمهدی سیدناصری²

1- دانشگاه امریکایی شارجه 2- دانشگاه ازاد اسلامی واحد امارات

کلمات کلیدی :

کودکان کار،تعهدات،تبعیض مثبت

چکیده :

زمینه و هدف: مسئله‌ي کار کودک یکی از نقاط حساس در نظام حقوق کودک است، یعنی بازشناسی این‌که در حقوق کودک چه مواردی را به‌عنوان کار کودک و چه مواردی به‌عنوان بهره‌کشی یا کار خوب یا کار بد می‌دانیم، حائز اهمیت است. کار کودکان بنا بر غلبه‌ای که در بیشتر موارد وجود دارد در واقع نوعی بهره‌کشی از این کودکان محسوب می گردد و کار کودکان هرچند با مضمون فعالیت و شرایط کودکان کار و خیابان قرین است اما یکسان نیست. در اسناد زیادی به مفهوم کار کودک پرداخته شده و در نظام حقوقی ایران نیز کارکردن کودکان تا ۱۵ سالگی - سنی که قانون کار تعیین نموده است - ممنوع است. آنچه به‌عنوان کار کودک در اذهان تجلی عینی دارد، پدیده‌ي بهره‌کشی از کودکان زیر سنین ۱۵ سال در خیابان‌ها است و اغلب این کودکان مورد سو استفاده قرار می‌گیرند و در پوشش ساماندهی از دسترنج کودکان استفاده می‌شود. از منظر حقوقی و تحلیلی، هیچ افتراقی میان کودکان کار و خیابان و دیگر کودکان وجود ندارد و آنها هم از حق بر آموزش، حق بر سلامت، حق بر بازی، شادی و سرگرمی و تفریح، حق بر بهداشت و بهره‌مندی از حمایت مانند سایر کودکان برخوردار هستند اما در منظومه حقوقی یک مفهومی وجود دارد به‌عنوان تبعیض مثبت و به نظر می‌رسد این کودکان باتوجه ‌به موقعیت آسیب‌پذیر و آسیب‌زا می‌بایست مورد حمایت مضاعف قرار گیرند و دولت‌ها متعهد‌ هستند تا مطابق با کنوانسیون حقوق کودک ملل متحد از آنان حمایت ویژه‌ای نمایند. حال این پرسش قابل طرح است که تعهدات دولت‌ها در زمینه‌ي اعمال تبعیض مثبت در حمایت از حقوق کودکان کار چگونه قابل تحلیل است؟ روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و بررسی طیف وسیعی از اسناد و رویه ها و سایر آثار پژوهشی، مطالب، جمع‌آوری و تحلیل شده اند. یافته‌ها و نتایج: کودکان کار و خیابان با زنجیره‌ی تسلسل‌وار از نقض حقوق بنیادین خود مواجه هستند و این کودکان ممکن است در معرض خشونت‌های متعددی از جمله خشونت‌های کلامی، رفتاری، فیزیکی حتی خشونت‌های جنسی و تعدی و تجاوز قرار گیرند همچنین ممکن است حق بر آموزش ، سلامت و .. این کودکان مورد خدشه قرار گیرد. دولت‌ها متعهد هستند تا سلسله‌ای از اقدامات حمایتی متعدد و گسترده‌ای را از این کودکان انجام دهد. جمهوری اسلامی ایران نیز عضو این کنوانسیون است و همچنین بر اساس موازین شرعی، تعهد برای دولت ایران وجود دارد که در قبال تعهدات کنوانسیون حقوق کودک ایفای حق انجام دهد.