سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

تحلیل چندبُعدی حمایت‌های حقوقی از کودکان در فضای مجازی: تهدیدات، چالش‌ها و راهکارهای تقنینی، تربیتی و فناورانه

نویسندگان :

سعدیه آذرمینا¹

1- دانشگاه سیستان و بلوچستان

کلمات کلیدی :

حقوق کودک،فضای مجازی،حمایت قانونی،آزار سایبری،تهدیدات دیجیتال

چکیده :

با گسترش استفاده از فناوری‌های دیجیتال، فضای مجازی به یکی از مهم‌ترین محیط‌های تأثیرگذار بر زندگی کودکان تبدیل شده است. این فضا در کنار فرصت‌های آموزشی و ارتباطی، تهدیداتی جدی نظیر آزارهای سایبری، دسترسی به محتوای نامناسب، سوءاستفاده از داده‌های شخصی و اختلالات روانی را نیز برای کودکان به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل وضعیت موجود حمایت‌های حقوقی از کودکان در فضای مجازی، شناسایی چالش‌ها و ارائه راهکارهای مؤثر، انجام شده است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر بررسی اسناد ملی و بین‌المللی، قوانین داخلی ایران و مطالعات تطبیقی با کشورهای دیگر است.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که علیرغم وجود برخی قوانین حمایتی در ایران، این چارچوب‌ها در مقابله با تهدیدات گسترده فضای مجازی برای کودکان، جامع و کارآمد نیستند. خلأهای قانونی، ضعف در اجرای مقررات، نبود نهادهای تخصصی نظارتی و فقدان آگاهی عمومی از حقوق دیجیتال کودکان از مهم‌ترین چالش‌های موجود است. در مقابل، تجربه کشورهای پیشرو در زمینه حقوق کودک نشان می‌دهد که تدوین قوانین جامع، آموزش سواد دیجیتال، توسعه ابزارهای فنی ایمن‌سازی و همکاری بین‌نهادی می‌تواند به شکل مؤثری از کودکان در محیط‌های دیجیتال محافظت کند.نتیجه‌گیری این پژوهش تأکید دارد که برای ایجاد فضای دیجیتال امن برای کودکان، باید رویکردی چندبُعدی اتخاذ شود که شامل اصلاح قانون، ارتقای آگاهی عمومی، توسعه فناوری‌های دوستدار کودک و افزایش تعاملات بین‌المللی باشد. یافته‌ها می‌توانند مبنای سیاست‌گذاری‌های ملی و بین‌المللی در راستای ارتقای حقوق کودکان در فضای مجازی قرار گیرند.