سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

فلسفه تعزیرات؛ بازنگاهی به تعامل بین مبانی و اهداف

نویسندگان :

مراد عباسی¹

1- دانشگاه علوم انتظامی امین

کلمات کلیدی :

تعزیر،تعامل،فلسفه،هدف،مبانی

چکیده :

زمینه و هدف: افزایش جرم توأم با تنوع و پیچیدگی‌های آن در عصر حاضر موجب اتخاذ واکنش‌های متنوعی در سیاست‌گذاری جنایی شده است. تعزیرات، وسیع‌تـرین دایره شمول واکنش‌های کیفری و غیرکیفری است و به جهت انعطاف‌پذیر بودن آن، موجب قواعد مختلف شده است. پژوهش حاضر باهدف بازنگاه علمی به تعامل بین کرامت و عدالت در فلسفه تعزیرات اجرا شده است. روش: مقاله پیش‌رو، ازنظر هدف يك پژوهش كاربردي و توسعه‌ای است که به روش کیفی از نوع اسنادی و توصیفی- تحلیلی انجام‌شده است. ابتدا داده‌های آن با استفاده از ابزار فیش‌برداری از کتب فقهی و حقوقی جمع‌آوری‌شده و نهایتاً داده‌ها به‌ شیوه تحلیل محتوا، مورد تحلیل قرار گرفتند. برای اعتبارسنجی داده‌ها از راهبرد کنترل و بازبینی بیرونی استفاده شد. یافته‌ها: به‌موجب یافته‌های این پژوهش، قواعد تعزیرات همانند سایر قواعد حقوقی برای نیل به نتایج مورد انتظار، ناگزیر از تبعیت از مبانی و اهداف تعزیر هستند. بدین ترتیب در ارتباط با مبانی دو بُعد «عدالت» و «کرامت» و در ارتباط با اهداف دو بُعد «اصلاح» و «جبران» از طریق تحلیل محتوای متون فقهی و حقوقی استخراج شدند. نتیجه‌گیری: براساس نتیجه پژوهش پیش‌رو، برای دستیابی به اهداف اصلاح و جبران در تعزیرات، نه‌تنها باید به انگیزه مجرم به‌عنوان مدلول استعداد جنایی او و حقوق بزه‌دیده ازنظر حق‌اللهی یا حق‌الناس بودن حقوق توجه جدی گردد. بلکه به مبانی تعزیر (عدالت و کرامت) به‌عنوان یک کنترل‌گر و مقوم قواعد حقوقی در مفهوم «الزام‌آوری» و «مشروعیت‌بخشی» تمسک جست تا به اهداف اصلاحی و جبران تعزیر دست پیدا کرد. در غیر این صورت، این امر می‌تواند به تضییع حقوق افراد و عدم‌اصلاح‌پذیری مجرمان و سیاست‌جنایی خلق‌الساعه و ناپایدار منجر شود.