سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

تحلیل نقش روانشناسی و جامعه شناسی درتحولات تاریخی مفهوم مصالح عالیه کودک

نویسندگان :

حمیدرضا محمودی شناس¹

1- دانشگاه بوعلی سینا

کلمات کلیدی :

تحولات تاریخی،مصالح عالیه کودک،دکترین

چکیده :

چکیده: زمینه و هدف: مقاله حاضر به تحلیل تاریخی و حقوقی مفهوم "مصالح عالیه کودک" و تأثیر تحولات اجتماعی، فرهنگی و علمی بر این مفهوم می‌پردازد. نگارنده با بررسی تاریخی، همراه با نظری به تحولات علوم نشان می‌دهد که چگونه مفهوم کودک در طول زمان دچار تحولات شده و دکترین"مصالح عالیه کودک" تحت تأثیر عوامل دینی، فلسفی و علمی تحول یافته است. روش: پژوهش حاضر مبتنی بر رویکرد تحلیلی-توصیفی است؛ و با استفاده از روش تحقیق کیفی صورت گرفته و برای جمع‌آوری داده‌ها از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است. ابتدا از روش تحلیل تاریخی برای درک سیر تحول مفهوم کودک استفاده شده و سپس با استفاده از روش تحلیل حقوقی به بررسی نظام‌های حقوقی پرداخته و با ارائه نظریات روانشناسی و جامعه‌شناسی و تطبیق داده‌ها به صورت بین رشته‌ای تلاش شده تا شناخت بهتری از مفهوم "کودک" و "مصالح عالیه کودک" صورت گرفته و همچنین علت تفاوت دکترین مشخص شود. یافته‌ها: دلیل اختلاف دکترین حقوقی در مصادیق و مبانی مصالح عالیه کودک، تفاوت در مبنای فکری هر نظریه است. دکترین مبتنی بر عقاید دوران کهن با دیدگاه‌های دینی و فلسفی، بر نیاز به تربیت اخلاقی کودک تأکید داشته است. با توسعه علوم انسانی مثل روانشناسی و جامعه‌شناسی، کودک به‌عنوان فردی خاص با نیازهای روانی و اجتماعی مختص به خود به رسمیت شناخته شد و نظرات حقوقدانان تحت تاثیر این تحولات دچار تغییرات بنیادین شد. رویکردهای روانشناختی، اهمیت دوران کودکی در شکل‌گیری شخصیت و هویت فردی را برجسته کردند. در مقابل، جامعه‌شناسان با انتقاد از نگاه ‌روانشناسان، بر نقش عوامل اجتماعی در جایگاه کودک تأکید ورزیدند. نتیجه‌گیری: مصالح عالیه کودک، یک مفهوم سیال و وابسته به زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی است که نیازمند تفسیر انعطاف‌پذیر توسط قاضی و توجه به شرایط خاص هر کودک است. این رویکرد، امکان حمایت بهتر از حقوق کودکان و تأمین مصالح عالیه آن‌ها را فراهم می‌آورد.