سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

اخلاق/ حقوق؛ خوانش هرمنوتیک دو نهاد اجتماعی

نویسندگان :

شمیم سادات شکری کوچک¹

1- انجمن علمی حقوق پزشکی ایران

کلمات کلیدی :

حقوق،اخلاق،انهاد،اخلاق زیستی،حقوق پزشکی

چکیده :

در مطالعات بنیادین حقوقی، در باب چیستی مفهوم قانون، منابع متعددی وجود دارد. در نظریات موجودی که مفهوم قانون را صورت‌بندی می‌کنند، دو خط اصلی وجود دارد؛ یکی گروهی که قانون را مطلقا برساخت جامعه می‌دانند و مبنای ارتباط با قانونِ خودانگیخته را بر تابعیت می‌گذارند. گروه دیگر اما قانون را فراتر از عرف می‌دانند و از نقش دولت در ساختار نظام حقوق سخن می‌گویند. طیف‌های میانه‌ای هم هستند که اشاره به آن‌ها خارج از مجال است. این مقاله نه در مقام ورود نظری به رویکردهای موجود به قانون و نظام حقوقی است و نه در مقام ارزیابی این نظریات است. مساله‌ی مقاله‌ی پیش‌رو را باید در ارائه‌ی دورنمایی از نسبت هرمنوتیک میان حقوق و اخلاق جست؛ آن‌چه بدیهی است، آن است که نهاد حقوق در پیوند وثیق با جامعه‌ی خود است ؛ همچنان که اخلاق نیز پیوند عمیقی با زیستِ جاری در هر جامعه دارد. در اینجا پرسشی مطرح می‌شود مبنی بر این‌که تفاوت این دو پیوند چیست؟ اگر جامعه را یک ماهیت پویا تصور کنیم، میان اخلاق و حقوق، به‌عنوان دو نهاد، که هردو به نحوی انعکاسی از جامعه هستند، چه نسبتی برقرار است؟ در ادامه کوشش می‌شود تا با بررسی بسترها و نحوه‌ی مواجهه‌ی ایرانیان با نهاد «قانون» و «اخلاق»، صورت‌بندی منطقی‌ از وضع موجود نسبت‌گیری این دو نهاد ارائه شود. بخش عمده‌ای از مباحث مطرح شده، ذیل موضوعات اخلاق و حقوق پزشکی خواهد بود؛ از آن رو که اخلاق پزشکی و حقوق پزشکی دو حوزه‌ی پیشرو هستند که ظرفیت مقایسه‌ای مطلوبی برای موضوع این مقاله به دست می‌دهند.