سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنگره بین المللی حقوق سلامت ( حقوق تغذیه و امنیت غذایی )

چالشهای اخلاقی استفاده از سیستمهای هوش مصنوعی برای تغذیه درمانی در بیماران خاص

نویسندگان :

مهرداد تیموری¹ شقایق کبیری²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز

کلمات کلیدی :

هوش مصنوعی،اخلاق هوش مصنوعی،تغذیه درمانی،بیماران خاص،رضایت آگاهانه،حریم خصوصی،تبعیض الگوریتمی

چکیده :

زمینه و هدف: هوش مصنوعی (AI) امروزه به عنوان یکی از مهمترین فناوری‌های حوزه سلامت شناخته شده است. کاربرد این فناوری در تغذیه درمانی بیماران خاص مانند بیماران سرطانی، دیابتی کلیوی یا مبتلایان به بیماری‌های خود ایمنی به ویژه در حوزه تشخیص الگوهای تغذیه‌ای توصیه رژیم‌های شخصی‌سازی شده و نظارت بر روند درمان به سرعت در حال گسترش است. از سویی نیز، علیرغم مزایای قابل توجه استفاده از هوش مصنوعی در حوزه سلامت به ویژه در تغذیه درمانی بیماران خاص در بهبود کیفیت درمان و افزایش بهره‌وری این فناوری با چالش‌های اخلاقی نیز همراه می‌باشد. لذا، هدف از مقاله حاضر بررسی چالش‌های اخلاقی استفاده از سیستم‌های هوش مصنوعی برای تغذیه درمانی در بیماران خاص است. روش‌: پژوهش به صورت مروری نظام‌مند بوده و مقالات منتشر شده در بازه سال‌های ۲۰14 تا ۲۰۲۴ بررسی شده‌اند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که اگرچه هوش مصنوعی می‌تواند به بهینه‌سازی رژیم غذایی بیماران خاص کمک کند، اما بدون چارچوب‌های اخلاقی روشن ممکن است منجر به نقض حریم خصوصی تصمیمات اشتباه پزشکی یا نابرابری در توزیع منابع شود. همچنان که می‌توان به چالش‌های مربوط به رضایت آگاهانه، حریم خصوصی و داده‌های حساس سلامت، تبعیض الگوریتمی و عدالت در دسترسی اشاره نمود. نتیجه‌گیری: آموزش اخلاق حرفه‌ای در استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای پزشکان و تدوین دستورالعمل‌های اخلاقی بومی و مشارکت فعال در تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر فناوری از دیگر گام‌های کلیدی در این مسیر است. از همین رو، تحقق هوش مصنوعی اخلاق مدار تنها در صورتی ممکن است که ارزش‌های انسانی همچون کرامت عدالت شفافیت و انتخاب آگاهانه در طراحی، پیاده‌سازی و بهره‌گیری از سیستم‌های درمانی مبتنی بر هوش مصنوعی قرار گیرند.