سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

مبانی نظریه ملکیت در حقوق اسلام و کارکرد آن در موضوع عقود و ضمانات قهری

نویسندگان :

جلیل قنواتی¹ مصطفی کربلائی آقازاده²

1- گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق پردیس فارابی دانشگاه تهران 2- دانشگاه مفید

کلمات کلیدی :

اعتبار،تعهد،فطری بودن مالکیت،کرامت انسانی،ملکیت

چکیده :

قلب حقوق مدنی در حقوق اسلام نظریه ملکیت است. بدین معنا که در مواردی که متعلق معامله یا ضمان قهری «مال» باشد، موضوع آنها در حقوق اسلام ملکیت است. در حالی که در جریانی معکوس موضوع عقد یا مسئولیت مدنی در نظام رومی ژرمنی نظریه تعهد است. در این مقاله به تحلیل چرایی نظریه ملکیت در حقوق اسلام پرداخته شد. اثبات شد، مبتنی بر فطری بودن مالکیت، اعتبارگرایی و کرامت ذاتی انسان ها، مال که در نخستین تقسیم در حقوق اسلام به «عین» و «منفعت»، و در دومین تقسیم، عین به «عین معین، کلی در معین و کلی در ذمه» و منفعت به «منفعت اشیاء، منفعت انسان و منفعت حیوان» تقسیم می شود، در مواردی که متعلق معامله یا ضمان قهری یکی از اقسام آن است، موضوع معامله یا ضمان قهری ملکیت است. امری که باعث می شود شرایط، آثار و احکام منابع حقوقی که در دسته های بعدی می آید، به‌عنوان بخشی از منظومۀ نظریۀ ملکیت به بیان فرم‌ها و شکل‌های «تحصیل»، «انتقال» و «سقوط ملکیت» بپردازند.