سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

تاملی بر حق کودکان بر منع تبعیض در دنیای مجازی: تحلیل حقوقی و اخلاقی

نویسندگان :

محمدمهدی سیدناصری¹

1- پژوهشگر مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران

کلمات کلیدی :

حقوق کودکان،منع تبعیض،بازپژوهی

چکیده :

زمینه و هدف: دنیای مجازی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عرصه‌های زندگی مدرن، به شکل روزافزونی در زندگی کودکان نقش‌آفرینی می‌کند. در این فضا، کودکان علاوه بر بهره‌مندی از فرصت‌های آموزشی و اجتماعی، با چالش‌های متعددی همچون تبعیض، نابرابری و خشونت‌های مبتنی بر جنسیت، نژاد، قومیت، وضعیت اقتصادی و سایر وضعیت‌های هویتی مواجه هستند. این پژوهش با هدف تحلیل حقوقی و اخلاقی حق کودکان بر منع تبعیض در دنیای مجازی، به بررسی اسناد بین‌المللی حقوق بشر، به‌ویژه کنوانسیون حقوق کود، نظر تفسیری شماره ۲۵ کمیته حقوق کودکملل متحد و دستورالعمل‌های اخلاقی مرتبط با فضای مجازی می‌پردازد. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و بررسی طیف وسیعی از اسناد و رویه ها و سایر آثار پژوهشی، مطالب، جمع‌آوری و تحلیل شده اند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که حق کودکان بر منع تبعیض در فضای مجازی، علاوه بر ماده ۲ کنوانسیون حقوق کودک، در اصول بنیادین حقوق بشر از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی نیز به رسمیت شناخته شده است. با این حال، در عمل، بسیاری از کودکان در دنیای مجازی به دلیل عوامل گوناگون از جمله جنسیت، معلولیت، موقعیت جغرافیایی و وضعیت اقتصادی با تبعیض و نابرابری مواجه می‌شوند. این تبعیض‌ها می‌توانند موجب نقض حقوق بنیادین کودکان، به‌ویژه حق دسترسی برابر به اطلاعات، حق بر حریم خصوصی، حق بر آزادی بیان و حق بر توسعه شخصیتی شوند. تحلیل اخلاقی پژوهش نشان می‌دهد که رعایت اصل عدالت، برابری و احترام به کرامت انسانی کودکان در فضای مجازی، ضرورتی انکارناپذیر است که می‌بایست در سیاست‌گذاری‌های ملی و بین‌المللی مورد توجه قرار گیرد. نتیجه‌گیری: در نتیجه‌گیری، پژوهش بر اهمیت تقویت چارچوب‌های حقوقی و اخلاقی برای تضمین منع تبعیض علیه کودکان در فضای مجازی تأکید دارد. پیشنهاد می‌شود که دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی با تصویب و اجرای قوانین جامع، تدوین راهبردهای پیشگیرانه، توسعه برنامه‌های آموزشی برای کودکان، والدین و معلمان، تقویت همکاری‌های بین‌المللی و نظارت مؤثر بر فعالیت‌های شرکت‌های فناوری، در راستای تأمین حق منع تبعیض و حمایت از کودکان در فضای مجازی گام بردارند. همچنین، لازم است با به‌کارگیری فناوری‌های نوین و توسعه زیر ساخت‌های دیجیتال، دسترسی برابر و ایمن برای همه کودکان فراهم شود تا از هرگونه تبعیض و نقض حقوق آنان در فضای مجازی جلوگیری شود.