سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

حق بقا و رشد کودکان در حقوق جزا: ارزیابی جرم‌های مرتبط با نقض این حقوق و آثار آن بر جامعه

نویسندگان :

نیما رویتوند غیاثوند¹

1- آزاد اسلامی

کلمات کلیدی :

حقوق کودک،سیاست جنایی،کودک آزاری،نظام عدالت کیفری،بزه دیدگی کودکان

چکیده :

حق بقا و رشد کودکان یکی از اصول بنیادین حقوق بشر است که در اسناد بین‌المللی از جمله کنوانسیون حقوق کودک (1989) و قوانین داخلی ایران مورد تأکید قرار گرفته است. این حقوق، شامل حق آموزش، بهداشت، آزادی بیان، حمایت از خشونت و آزار و حق برخورداری از یک محیط خانواده‌ای امن می‌باشد. با این حال، نقض این حقوق در اشکال مختلفی مانند کودک‌آزاری (جسمی، روحی، جنسی)، قاچاق کودکان، قتل، رها کردن و محرومیت از نیازهای اساسی همچنان از چالش‌های اساسی جوامع محسوب می‌شود. در نظام حقوقی ایران، قانون حمایت از کودکان و نوجوانان و قانون مجازات اسلامی، جرایم مرتبط با نقض حقوق کودکان را جرم‌انگاری کرده و ضمانت اجراهای کیفری متعددی برای آن‌ها پیش‌بینی نموده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و استفاده از روش اسنادی، به بررسی مبانی قانونی حمایت از حقوق کودکان در ایران پرداخته و با تحلیل جرم‌شناختی این حوزه، کارآمدی سیاست‌های کیفری موجود را ارزیابی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهند که با وجود تصویب قوانین حمایتی، خلأهای اجرایی، ضعف در سیاست‌های پیشگیرانه، و تأثیرگذاری عوامل اجتماعی و اقتصادی، کارآمدی این قوانین را محدود کرده است. علاوه بر این، بررسی تطبیقی با نظام‌های حقوقی دیگر نشان می‌دهد که ترکیب مجازات‌های کیفری با راهکارهای حمایتی و بازپرورانه، اثربخشی بالاتری در کاهش جرایم علیه کودکان دارد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که اصلاح و به‌روزرسانی قوانین، تقویت مکانیسم‌های اجرایی، ایجاد نهادهای نظارتی مستقل، و ارتقای آگاهی عمومی، از مهم‌ترین راهکارهای مؤثر در تضمین حق بقا و رشد کودکان است. این مقاله پیشنهاد می‌کند که سیاست‌های کیفری ایران، ضمن تشدید برخورد با ناقضان حقوق کودک، به سمت مدل‌های جامع‌تری از حمایت اجتماعی، بازپروری و نظارت مستمر حرکت کند.