سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنگره بین المللی حقوق سلامت ( حقوق تغذیه و امنیت غذایی )

علوم جنایی و علوم غذایی؛ بینارشتگی در موضوع ها و کنشگران

نویسندگان :

مهدی خاقانی اصفهانی¹

1- پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)

کلمات کلیدی :

خوراک پژوهی،حقوق غذایی،علوم جنایی،غذا و بزه،سلامت قضایی-غذایی

چکیده :

زمینه و هدف: گرچه جرم انگاری تولید، توزیع، حمل و مصرف برخی خوراک ها (از جمله مشروبات الکلی و مواد مخدر) در یک فرهنگ و برعکس، حمایت کیفری از آنها در فرهنگ دیگر (مثلا جرم بودن جسارت به مراسم عشاء ربّانی که حاوی نوشانیدن شراب به مسیحیان کاتولیک توسط کشیش) محقق است، نوسان جرم انگاری و جرم زدایی از مصرف برخی مواد خوراکی (مانند کانابیس در ادوار زمانی مختلف در حقوق برخی کشورهای غربی) نیز جلوه ای از گسترۀ گستردۀ رابطه علوم جنایی با مقوله خوراک است. روش: این تحقیق در قلمرو رویکرد بینارشته ای به علوم جنایی و تغذیه، به روش توصیفی ـ تحلیلی تألیف یافته و شیوه گردآوری اطلاعات، کتابخانه‌ای است. ملاحظات اخلاقی: این مقاله به اصول اخلاقی، صداقت، رعایت حقوق، رازداری و اصل مالکیت مادی ـ معنوی پایبند بوده است. یافته ها: برخلاف دانش تغذیه که بیشتر به ترکیبات غذایی و تأثیر آنها بر سلامتی تمرکز دارد، خوراک پژوهی (Food Studies) به مثابه یک علم نوپدید میان رشته ای، رابطه غذاها با تحولات سیاسی و فرهنگی و اقتصادی و ادراک های دینی و مسائل زیست محیطی و حقوقی می پردازد و تأثیر خوراک بر هویت فرهنگی، طبقه اجتماعی، تأثیر متقابل تبلیغات بر عادات غذایی و سویه های خیر و شرّ اقتصاد رژیم های غذایی را نیز پژوهش می کند. این مقاله، به روش تحلیل تطبیقی، موضوع های مشترک مورد مطالعه دانش خوراک پژوهی و علوم جنایی را طرح می کند و غذا را به مثابه عنصر اثرگذار/اثرپذیر بر/از جرم انگاری غذایی، غذاهای جرم زا و بزه دیده ساز، تاثیر برنامه غذایی نیروهای انتظامی و قضایی بر عملکرد شغلی، جایگاه مأکولات در ادله اثبات جنایی، و حمایت کیفری از توازن حق بر غذا و حق امنیت غذایی را مورد موضوع شناسیِ میان رشته ای قرار داده است. نتیجه گیری: پس از موضوع شناسی، مقاله مترصد کنشگرشناسی شده و جستاری در شرح نقش مفید گردشگران خوراک، مورخان غذا، انسان‌شناسان تغذیه، سیاست‌گذاران غذا و منتقدان غذا، و تدوین کنندگان برنامه‌های دانشگاهی خوراک‌پژوهی بر تحول علوم جناییِ غذا ارائه نموده است.