سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

نقش رسانه‌ها در آگاه‌سازی و حمایت از حق بر تغذیه سالم کودکان: از تبلیغات تجاری تا آموزش‌های عمومی

نویسندگان :

سارا سیدناصری¹ محمدمهدی سیدناصری²

1- مدرس دانشگاه، دکتری دندانپزشکی و متخصص اطفال، گروه دندانپزشکی، دانشکده آمریکایی شارجه، امارات. 2- پژوهشگر مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران

کلمات کلیدی :

حقوق کودکان،حق بر تغذیه،رسانه،فضای مجازی

چکیده :

زمینه و هدف: حق بر تغذیه سالم کودکان به‌عنوان یکی از حقوق بنیادین آنان در اسناد بین‌المللی حقوق بشر، از جمله کنوانسیون حقوق کودک (CRC) و میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (ICESCR) به رسمیت شناخته شده است. در این میان، رسانه‌ها با توجه به گستره‌ی نفوذ و تأثیرگذاری بر رفتار و نگرش کودکان و خانواده‌ها، نقشی دوگانه در تضمین یا تهدید این حق ایفا می‌کنند. این پژوهش با هدف تحلیل نقش رسانه‌ها در آگاه‌سازی و حمایت از حق بر تغذیه سالم کودکان، به بررسی ابعاد تبلیغات تجاری مواد غذایی و ظرفیت‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی رسانه‌ها در راستای ترویج تغذیه سالم می‌پردازد. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و بررسی طیف وسیعی از اسناد و رویه ها و سایر آثار پژوهشی، مطالب، جمع‌آوری و تحلیل شده اند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که تبلیغات تجاری، به‌ویژه در رسانه‌های تصویری و مجازی، غالباً بر ترویج محصولات غذایی ناسالم نظیر نوشیدنی‌های قندی، تنقلات پرچرب و فست‌فودها تمرکز دارند. این تبلیغات با استفاده از روش‌های جذابیت‌بخشی همچون شخصیت‌های کارتونی محبوب، جوایز تشویقی و جاذبه‌های بصری، کودکان را به مصرف این محصولات ترغیب کرده و الگوهای تغذیه‌ای نادرستی را در آنان ایجاد می‌کنند. این وضعیت می‌تواند به افزایش مشکلات تغذیه‌ای از جمله چاقی، سوءتغذیه، دیابت نوع دو و بیماری‌های قلبی-عروقی در کودکان منجر شود که نه‌تنها به نقض حق بر سلامت و تغذیه سالم آنان، بلکه به تهدید رشد جسمی و ذهنی این گروه آسیب‌پذیر می‌انجامد. از سوی دیگر، رسانه‌ها می‌توانند با ارائه‌ی برنامه‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی صحیح و آگاهی‌بخشی به والدین، معلمان و خود کودکان، نقش مثبتی در ترویج تغذیه سالم و تقویت آگاهی عمومی ایفا کنند. تحلیل حقوقی انجام‌شده بر اساس ماده ۱۷ و ماده ۲۴ کنوانسیون حقوق کودک نشان می‌دهد که دولت‌ها موظف‌اند با نظارت مؤثر بر محتوای تبلیغاتی و تدوین مقررات لازم، از کودکان در برابر تبلیغات گمراه‌کننده محافظت کرده و رسانه‌ها را به ارائه اطلاعات علمی و دقیق ترغیب نمایند. نتیجه‌گیری: نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که برای تقویت نقش مثبت رسانه‌ها در حمایت از حق بر تغذیه سالم کودکان، اتخاذ راهبردهای سیاست‌گذاری جامع و میان‌رشته‌ای ضروری است. این راهبردها شامل تصویب و اجرای قوانین محدودکننده تبلیغات مواد غذایی ناسالم، توسعه برنامه‌های آموزشی در رسانه‌های جمعی، توانمندسازی والدین و معلمان در زمینه تغذیه سالم و ارتقای سواد رسانه‌ای کودکان برای تشخیص تبلیغات گمراه‌کننده می‌باشد. همچنین، تقویت همکاری میان دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی، نهادهای مدنی و شرکت‌های رسانه‌ای در راستای ترویج تغذیه سالم و حمایت از حقوق کودکان پیشنهاد می‌شود.