سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

مفهوم حق برحق‌داشتن

نویسندگان :

سید محمدعلی پوربخش¹

1- بازنشسته از سازمان عقیدتی سیاسی ارتش و کارشناس پژوهشی دانشکده حقوق دانشگاه امام صادق(ع)،

کلمات کلیدی :

حق داشتن،،حق بودن، حق داشتن،،حق، حق بودن، حق داشتن،،حق، حق بودن، حق داشتن، من له‌الحق، من عليه‌الحق

چکیده :

چکیده: «حق» امتیازی برای انسان در بهره‌گیری از چیزی است. «حق» مهم‌ترين و بزرگ‌ترين موضوع قاعده حقوقي است. «حق» به ‌‌معني، ثبوت است و در اصل، هر امر ثابت؛ اعم از واقعي و نسبي، حق است. پس «خدا را حق مي‌گوئيم»، زيرا: ثابت و واقعي است. «حق» در اصطلاح حقوقي؛ یعنی: «آزادي عمل برابر قانون، امري اعتباري است با پشتوانة قانوني، توان و قدرتي است كه نظم حقوقي به ‌اراده اعطا كرده است؛ بنابراين: عنصر اصلي حق، اراده است. حق، نفع و مصلحتى است كه قانون از آن حمايت می‌کند.» وقتي فُقهاء در اصطلاح فقهی شیعه، در ابواب مختلف فقهي از «حق» سخن مي‌گويند، حق به ‌معناي «سلطنت» است. در اصطلاح سياسي، «حق» به ‌معني: قدرت يا امتيازي است كه فرد يا افرادي سزاوار برخورداري از آن باشد؛ مانند: حق حيات. و اما (حق بودن) یعنی: امری راست و صادق (صحیح) است و براساس اصول محتوایی یک نظام اخلاقی خاص، مورد تأیید و قبول می‌باشد. ولی «حق داشتن» به ‌معنای دارا بودن یک امتیاز، اختیار، صلاحیت و یا قدرت است؛ یعنی: آنچه برای یک فرد یا گروه یا جامعه به ‌رسمیت شناخته شده ‌است. در این پژوهش به روش کتابخانه‌ای و مروری سعی شده مواردی؛ مانند: (حق، حق بودن، حق داشتن، تفاوت حق با حکم، رابطه حق و تکلیف و ...) بررسی و نتیجه‌گیری و به رشته تحریر درآید.