سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / ششمین کنگره بین المللی حقوق پزشکی

ابعاد حقوقی،فقهی و اخلاقی پیوند رحم

نویسندگان :

مریم کمانگری¹ رحمت اله رضایی²

1- دانشگاه پیام نور 2- دانشگاه پیام نور ایران تهران

کلمات کلیدی :

پیوند رحم،اخلاق،حقوق،فقه

چکیده :

زمینه و هدف: برخی از زنان به جهت نداشتن رحم، قادر به باروری نمی باشند. به لحاظ پزشکی طی دهه اخیر، این امکان مهیا شده است که این دسته از اشخاص بتوانند از طریق پیوند رحم باردار شوند. از آنجایی که ماهیت پیوند رحم با پیوند سایر اعضای انسان متفاوت است، لذا لازمه بهره گیری از این روش، عدم ممنوعیت اخلاقی و حقوقی می باشد. هدف از نوشتار حاضر، بررسی ابعاد اخلاقی و حقوقی وفقهی پیوند رحم است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش مقاله حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت داری رعایت شده است. یافته ها: پیوند رحم به لحاظ اخلاقی و حقوقی و فقهی قابل توجیه است. نتیجه گیری:در بررسی قواعد و اصول فقهی می توان گفت که پیوند رحم به لحاظ فقهی قابل توجیه است. بدین توضیح که اگرچه پیوند رحم برای اهداکننده مخاطره آمیز است، اما این میزان از خطر با توجه به اصول و قواعد فقهی هم چون تسلیط،لاضرر،اضطرار و بنای عقلا قابل توجیه می باشد. هم چنین حرمت آسیب وارده به اهداشونده بر اساس قواعدی چون اضطرار، نفی عسر و حرج و غیره مرتفع میگردد.موضوع قرارداد پیوند رحم با توجه به ادله ایی چون حق باروری ،اصل حاکمیت اراده،حق درمان و غیره مشروع است.دریافت عوض ک با جهت این قرارداد ارتباط پیدا می‌کند نیز در قالب ماده ۸۰۱ قانون مدنی قابل توجیه است. به لحاظ اخلاقی در خصوص بهره گیری از روش پیوند رحم، اختلاف نظر ازنظر مخالفان، از آنجایی که پیوند رحم خطرات قابل توجهی را برای اهداکننده، اهداشونده و نوزاد حاصله به همراه دارد و در عین حال حفظ حیات اهداشونده موکول به پیوند رحم نمی باشد و اشخاص فاقد رحم با استفاده از روش های باروری جایگزین و فرزند خواندگی قادر به تجربه حس فرزند داشتن می باشند، لذا پیوند رحم به لحاظ اخلاقی مقبول نمی باشد. در مقابل موافقان به تمام ایرادات بیان شده پاسخ داده و بیان داشته اند، صرف وجود خطر در پیوند رحم دلیلی بر عدم پذیرش آن نمی باشد، چراکه در عالم پزشکی اعمالی انجام میشود که با وجود داشتن خطر و عدم وجود ضرورت، ممانعتی در خصوص آن وجود ندارد. از طرفی،اگرچه حفظ حیات انسان موکول به پیوند رحم نیست، اما پیوند رحم نیاز بسیار پراهمیت تری را در اهداشونده و همسرش مرتفع میکند، یعنی نیاز به باروری و داشتن فرزند. همچنین، اگرچه اشخاص فاقد رحم قادرند که از طریق روش های مادر جانشین و فرزند خواندگی، حس فرزند داشتن را تجربه نمایند، لیکن بسیاری از اشخاص، بدلیل مشکلاتی که وجود دارد این روش های جایگزین را روش مطلوبی برای مادرشدن تلقی کنند. جواز پیوند رحم به لحاظ حقوقی نیز با توجه به ادلهای چون حق باروری و حق دسترسی به وسایل کمک باروری که از جمله اصول مقرر در حقوق بشر محسوب می شوند، قابل توجیه است.