سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

کودکان، فناوری و برابری؛ واکاوی مسیر تحقق عدالت آموزشی با بهره‌گیری از هوش مصنوعی

نویسندگان :

فاطمه مظفری¹ فائزه صابری²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

کلمات کلیدی :

تبعیض آموزشی،حقوق آموزشی کودک،هوش مصنوعی در عدالت آموزشی،عدالت آموزشی جهانی،فناوری و برابری فرصت‌ها

چکیده :

زمینه و هدف: نابرابری در دسترسی به آموزش، از مهم‌ترین مصادیق تبعیض ساختاری علیه کودکان در نظام‌های آموزشی است. با ورود فناوری‌های هوش‌محور به عرصه آموزش، فرصتی بی ‌بدیل برای رفع موانع سنتی و ایجاد عدالت آموزشی فراهم شده است. هوش مصنوعی، به‌مثابه ابزاری نوظهور در حکمرانی آموزشی، می‌تواند ابزارهای جبرانی برای اقشار محروم و مناطق کم‌برخوردار فراهم آورد. این مقاله در پی آن است که با رویکردی حقوق‌محور، ظرفیت‌های بالقوه هوش مصنوعی در رفع تبعیض آموزشی کودکان را بررسی کرده و راهکارهایی برای تنظیم‌گری این فناوری در راستای عدالت آموزشی ارائه دهد. هدف، بازتعریف مفهوم برابری آموزشی در پرتو ابزارهای دیجیتال و الگوریتمی است. روش: مطالعه با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع بین‌المللی همچون کنوانسیون حقوق کودک، اصول یونسکو درباره اخلاق هوش مصنوعی و اسناد توسعه پایدار ۲۰۳۰، چارچوبی نظری برای تلفیق حقوق فناوری و حقوق آموزش ارائه می‌دهد. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متن، صداقت و امانت داری رعایت شده است. یافته ها: هوش مصنوعی از طریق تحلیل داده‌های یادگیری، شناسایی نیازهای خاص هر کودک، توزیع منابع آموزشی به‌صورت هدفمند، ترجمه همزمان و تولید محتوای چندزبانه، می‌تواند شکاف‌های آموزشی ناشی از موقعیت جغرافیایی، ناتوانی جسمی، یا فقر را کاهش دهد. نتیجه گیری: تحقق عدالت آموزشی فناورانه مستلزم طراحی سیاست‌های داده‌محور، نظارت مستقل بر الگوریتم‌ها، تضمین عدم تبعیض داده‌ای، و تنظیم‌گری بین‌المللی منطبق با اصول حقوق کودک است. بدون چنین سازوکارهایی، فناوری می‌تواند به‌جای رفع تبعیض، آن را بازتولید کند.