سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

دندانپزشکیِ بیمارستانی کودکان؛ آوردگاه تعارض حق سلامت جسم با حق سلامت روان

نویسندگان :

مهدی خاقانی اصفهانی¹ سمیرا حاجی صادقی²

1- پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت) 2- مرکز تحقیقات پیشگیری از بیماری های دهان و دندان، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)

کلمات کلیدی :

اخلاق پزشکی،حقوق دندانپزشکی،دندانپزشکی بیمارستانی،حقوق کودک

چکیده :

زمینه و هدف: حقوق دندانپزشکی، قلمرویی کم پژوهیده است و حقوق دندانپزشکی کودکان، یک حوزۀ مطالعاتيِ مغفول تر در ایران است. ارائه خدمات دندانپزشكيِ بيمارستاني، در موارد تنش شدید بیمار و عدم همکاری یا ناتوانی از همکاریِ او با دندانپزشک تجویز می شود. از جمله موارد این تجویز، كودكان كم سن، عقب ماندۀ ذهني یا جسمي، كودكانِ مضطرب و ناهمکار با دندانپزشک، گستردگي نیازهای درمان دنداني كودك، امكان ناپذیری بي حسي موضعي، ابتلا به مشكلات سيستميكِ مختل كننده روند دندانپزشكي سرپاييِ و کودکان با تروماي وسيع در دهان-صورت است. روش: پژوهش حاضر از نوع مروري و به ‌روش توصیفی ـ تحلیلی می‌باشد و شیوه جمع‌آوری اطلاعاتِ آن به صورت جستجوی کتب و مقالات دهه اخیر (2014-2025) در پایگاه‌های معتبر Web of Science،Scopus و PubMed است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافته ها: از میان موارد مذکور، تشخیص كودكانِ مضطرب و ناهمکار با دندانپزشک قبل از آغاز دندانپزشکیِ سرپایی یا حین آن، فاقد ضابطه قانونی و اخلاقیِ مدوّن در مورد مرز اضطراب و عدم همکاریِ قابل اغماض با موارد غیرقابل اغماض و مانع دندانپزشکیِ سرپایی، چالش های اخلاقی و حقوقی متعددی را درباره انجام قهرآمیزِ خدمات دندانپزشکی حتی در فرض توانایی دندانپزشکی به ارائه این خدمات با عنف و غلبه بر کودک، ایجاد می کند. مصلحت جسمی و روانی کودک، ناهمسویی دیدگاه والدین کودک با دندانپزشک در تغییر طرح درمان از سرپایی به بیمارستانی (با بیهوشی عمومی کودک) یا برعکس، از جملۀ چالش های متعدد اخلاقی و حقوقی در شرایط کنونیِ سکوت قوانین و منشورها و کدهای اخلاق است. نتیجه گیری: اصرار ناموجهِ والدین کودک بر تغییر طرح درمان از دندانپزشکی سرپایی به دندانپزشکی بیمارستانی، به دلیل مضرات بیهوشی عمومی برای کودکان، نقض حق سلامت جسمیِ کودک است. همچنین پافشاری والدین در جهت معکوس، موجب تحمیل تنش روانی و خشونت در قالب درمانِ قهرآمیز دندانپزشکی است و نقض حق سلامت روان کودک محسوب می شود. در شرایطِ سکوت مقررات و توصیه های سازمان جهانی بهداشت، فدراسیون بین المللی دندانپزشکی و انجمن بین-المللی دندانپزشکی کودکان در این موضوع و امکان ناپذیری اقتباس از آنها، وضع مقررات ملیِ صنفی، حقوقی و کیفری بر پایه دکترین های اخلاقی و حقوقی جهت ساماندهیِ دندانپزشکیِ بیمارستانیِ کودکان لازم است.