سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

نگاهی بر حضانت مشترک بر مبنای مصالح عالیه کودک

نویسندگان :

مریم بلندی¹ زهرا عفیفه زاده²

1- دانشگاه کاشان 2- دانشگاه کاشان

کلمات کلیدی :

حضانت مشترک،مصلحت،مصالح عالیه کودک،حقوق خانواده

چکیده :

مسئله حضانت کودک پس از جدایی والدین، از موضوعاتی است که ارتباطی مستقیم با حقوق بنیادین کودک، به‌ویژه حق برخورداری از امنیت، ثبات و تداوم رابطه با هر دو والد دارد. الگوی سنتی حضانت انفرادی با وجود ریشه های فقهی و قانونی در نظام حقوقی ایران، در بسیاری از موارد، پاسخگوی نیازهای روانی، تربیتی و اجتماعی کودک در شرایط جدید نیست. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی، با تأکید بر اصل مصالح عالیه کودک به‌عنوان مبنای تفسیری در حقوق داخلی و بین‌المللی، به بررسی امکان‌پذیری پذیرش و اجرای الگوی حضانت مشترک در نظام حقوقی ایران می‌پردازد. یافته‌ها حاکی از آن است که علی‌رغم پذیرش تدریجی مفهوم مصلحت کودک در قوانین و رویه‌های قضایی، خلأهای تقنینی، فقدان آیین‌نامه‌های اجرایی، و نبود نهادهای حمایتی و نظارتی، تحقق عملی حضانت مشترک را با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. مطالعه تطبیقی با نظام‌های حقوقی پیشرو، به‌ویژه کشورهای اروپای شمالی، نشان می‌دهد که حضانت مشترک در بستر قانونی و فرهنگی مناسب، نه‌تنها با مصلحت کودک منافاتی ندارد، بلکه موجب ارتقای سلامت روانی، ثبات عاطفی و تداوم پیوندهای خانوادگی می‌شود. در نتیجه، اصلاح قانون حمایت خانواده، پیش‌بینی سازوکارهای حقوقی و اجرایی مناسب و نهادینه‌سازی فرهنگ مشارکتی در تربیت کودک، گامی ضروری در جهت تحقق منافع عالیه کودک در نظام حقوقی ایران به شمار می‌رود