سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنگره بین المللی حقوق سلامت ( حقوق تغذیه و امنیت غذایی )

نقش بحران‌های جهانی مانند تغییرات اقلیمی و جنگ‌ها در نقض حق بر امنیت غذایی کودکان

نویسندگان :

محمدمهدی سیدناصری¹ نوبان فشندی²

1- پژوهشگر مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران 2- نوبان فشندی، عضو هیات علمی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب

کلمات کلیدی :

حقوق بین‌الملل،امنیت،حقوق کودک،حق بر تغذیه

چکیده :

زمینه و هدف: حق بر امنیت غذایی کودکان به‌عنوان یکی از حقوق بنیادین بشر، در اسناد بین‌المللی همچون اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و کنوانسیون حقوق کودک به رسمیت شناخته شده است. این حق نه‌تنها به‌معنای دسترسی کودکان به غذای کافی، سالم و مناسب برای رشد جسمی و ذهنی است، بلکه به‌عنوان یکی از ابعاد کلیدی حقوق بشر و پیش‌نیاز توسعه پایدار نیز محسوب می‌شود. با این حال، بحران‌های جهانی مانند تغییرات اقلیمی و جنگ‌ها به‌طور جدی این حق را تهدید می‌کنند و کودکان را به‌عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها در معرض خطرات متعدد قرار می‌دهند. این پژوهش با هدف بررسی نقش بحران‌های جهانی در نقض حق بر امنیت غذایی کودکان، به تحلیل اسناد بین‌المللی حقوق بشر، بررسی مطالعات موردی و تحلیل سیاست‌ها و اقدامات جهانی در این زمینه می‌پردازد. پرسش قابل تامل در پژوهش حاضر این است که بحران‌های جهانی همچون تغییرات اقلیمی و جنگ‌ها چگونه و به چه میزان موجب نقض حق بر امنیت غذایی کودکان می‌شوند و چه راهکارهایی برای کاهش این نقض و تأمین امنیت غذایی پایدار برای کودکان وجود دارد؟ روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و بررسی طیف وسیعی از اسناد و رویه ها و سایر آثار پژوهشی، مطالب، جمع‌آوری و تحلیل شده اند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی همچون خشکسالی، سیل، افزایش دما و کاهش منابع آب، بر تولید و توزیع مواد غذایی تأثیر منفی گذاشته و امنیت غذایی کودکان را تهدید می‌کند. این بحران‌ها با کاهش تولیدات کشاورزی، افزایش قیمت مواد غذایی و کاهش دسترسی خانواده‌ها به منابع غذایی کافی، منجر به سوءتغذیه و گرسنگی کودکان می‌شوند. از سوی دیگر، جنگ‌ها و درگیری‌های مسلحانه با تخریب زیرساخت‌های کشاورزی، آواره‌سازی خانواده‌ها، قطع زنجیره‌های تأمین غذایی و کاهش کمک‌های بشردوستانه، موجب افزایش فقر غذایی در میان کودکان می‌شوند. تحلیل حقوقی پژوهش بر اساس ماده ۲۴ کنوانسیون حقوق کودک و ماده ۱۱ میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نشان می‌دهد که دولت‌ها مکلف به تضمین دسترسی مستمر و کافی کودکان به غذای سالم و مناسب هستند. با این حال، بسیاری از دولت‌ها به‌دلیل محدودیت‌های اقتصادی، سیاسی و امنیتی قادر به اجرای تعهدات بین‌المللی خود در زمینه حق بر امنیت غذایی کودکان نیستند. نتایج: نتیجه‌گیری پژوهش حاکی از آن است که برای کاهش نقض حق بر امنیت غذایی کودکان در شرایط بحران، بازنگری و تقویت سیاست‌های بین‌المللی، همکاری‌های میان‌دولتی و تقویت نظام‌های حمایتی و کمک‌های بشردوستانه ضرورت دارد. پیشنهاد می‌شود که دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی با تصویب و اجرای سیاست‌های جامع و پایدار در زمینه مقابله با تغییرات اقلیمی، مدیریت منابع طبیعی، کاهش خشونت‌های مسلحانه، افزایش دسترسی به کمک‌های بشردوستانه و ایجاد برنامه‌های حمایتی برای کودکان، به بهبود وضعیت امنیت غذایی کودکان در جهان کمک کنند. همچنین، ارتقای آگاهی عمومی، توانمندسازی جوامع محلی و افزایش نقش‌آفرینی سازمان‌های مدنی در زمینه نظارت و حمایت از کودکان می‌تواند به تحقق بهتر این حق کمک نماید.