سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / دومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

هستی‌شناسی حق بر آموزش کودکان بدون تابعیت و پناهنده در پرتو قوانین ایران و اسناد بین‌المللی حقوق بشر

نویسندگان :

محمدمهدی سیدناصری¹ نوبان فشندی²

1- دکتری تخصصی حقوق بین‌الملل، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات 2- دانشگاه شهید بهشتی

کلمات کلیدی :

تابعیت،اسناد بین‌المللی،آموزش

چکیده :

زمینه و هدف: امروزه برخورداری از آموزش و پرورش همانند برخورداری از آب و غذا برای ادامه حیات امری ضروری و از این جهت به یکی از حقوق اساسی کودکان نسبت به خانواده و جامعه تبدیل شده است. همچنین اصل عدم تبعیض گنجانده شده در منشور ملل متحد، اعلامیه جهانی حقوق بشر و سایر اسناد بین‌المللی خاص از جمله پیمان‌نامه‌ي حقوق کودک ایجاب می‌نماید که دولت‌های عضو با وضع مقررات و پیش‌بینی اقدامات لازم، برابری کودکان را در بهره‌مندی از حقوق و آزادی‌های مقرر در اسناد حقوق بشری تضمین نمایند. براین اساس کودکان پناهنده و بدون تابعیت که با توجه به شرایطشان با مشکلات متعددی روبه رو هستند نیز می‌بایست بدون هیچ‌گونه تبعیضی از حق آموزش و پرورش بهره‌مند گردند. محرومیت از تحصیل هر کودک می‌تواند آسیب عاطفی، ذهنی و اجتماعی را برای وی به همراه داشته باشد و کودک را از قابلیت‌های زندگی آینده‌اش محروم نموده، در بلند مدت نیز موجب افزایش آسیب‌ها و ناهنجاری‌های اجتماعی گشته، و هزینه گزافی را به جامعه تحمیل نماید. براین اساس اتخاذ اقدامات لازم برای فراهم نمودن امکانات آموزش و پرورش برای کلیه کودکان بدون هیچ تبعیضی بایستی از اولویت‌های هر جامعه قرار گیرد. حال این پرسش قابل طرح است که حق آموزش کودکان پناهنده و بدون تابعیت در پرتو قوانین ایران و اسناد بین‌المللی حقوق بشر ناظر بر پناهندگی چگونه قابل تحلیل است؟ روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و بررسی طیف وسیعی از اسناد و رویه ها و سایر آثار پژوهشی، مطالب، جمع آوری و تحلیل شده اند. یافته‌ها و نتایج: حق بر آموزش یکی از حقوق بنیادین کودک می‌باشد و تبعیض در اجرای حق آموزش برای کودکان به طورکلی و همچنین کودکان پناهنده و بدون تابعیت به طور خاص بیش از آن‌که ناشی از خلا قانونگذاری باشد، در نتیجه عدم وضع قوانین اجرایی داخلی مناسب و همچنین فقدان ضمانت اجرا می‌باشد. لذا آن چه در زمینه‌ي حمایت از حق بر آموزش کودکان ضرورت دارد، استحکام قواعد و مقررات بین‌المللی مربوطه از یکسو و عزم و تعهد دولت‌ها و جامعه‌ي بین‌المللی برای به اجرا در آوردن این قواعد و مقررات در جهت عدم تبعیض، همگانی و رایگان نمودن حق آموزش برای کودکان از سوی دیگر می‌باشد.