سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنگره بین المللی حقوق سلامت ( حقوق تغذیه و امنیت غذایی )

مطالعۀ تطبیقی حق تغذیۀ زندانیان در قاعده های نلسون ماندلا (مصوب 2015 سازمان ملل متحد) و آیین نامه سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی (مصوب 1400 قوۀ قضائیه)

نویسندگان :

مهرداد رایجیان اصلی¹

1- پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)

کلمات کلیدی :

تغذیه،زندانی،حق های زندانیان،قاعده های نلسون ماندلا،سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی

چکیده :

زمینه و هدف: در سطح بین المللی، «قاعده های کمینه معیارهای اصلاح زندانیان» (قاعده های نلسون ماندلا) مصوب 2015 سازمان ملل متحد هنجارهایی را دربارۀ تغذیۀ زندانیان پیش بینی کرده اند که می توان از موردهایی شامل تدارک، آماده سازی و ارائۀ غذای با کیفیت و سالم، آب آشامیدنی، وارسی و مشورت دهی در این زمینه به مدیریت زندان و لزوم رعایت این وارسی و مشورت از سوی آن مدیریت، و هم چنین، رعایت بی استثنای شرایط مربوط به تغذیه نسبت به همۀ زندانیان با تأکید بر سوءاستفاده از این شرایط برای اِعمال محدودیت ها، تنبیه ها و ضمانت اجراهای تحمیلی نام برد. در سطح حقوق داخلی، «آیین نامۀ سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی» مصوب 1400 رئیس قوۀ قضائیه نیز دسته ای از هنجارها را دربارۀ زندانیان پیش بینی می کند. نظارت بر تغذیه، داشتن برنامۀ تغذیۀ روزانه، و امکان بهره مندی زندانیان از امور رفاهی فوق عادی هم چون خرید خوراکی از فروشگاه مؤسسۀ کیفری در ردیف این هنجارها هستند. روش: این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره گیری از ابزار کتاب خانه ای انجام می شود. ملاحظه های اخلاقی: این مقاله به اصول اخلاقی، صداقت، رعایت حقوق، رازداری و اصل مالکیت مادی ـ معنوی پای بند بوده است. یافته ها: اگرچه مجموع این هنجارها در این دو سند را می توان از دیدگاهی حق نگر به مثابه حق های زندانیان نگریست، ولی به نظر می رسد امتیاز آیین نامۀ 1400 نسبت به قاعده های نلسون ماندلا از جهت حق تغذیه این است که فصل جداگانه و ویژه ای با عنوان «بهداشت، درمان، تغذیه و پوشاک» در بخش سوم آیین نامه به منزلۀ حق های زندانیان، اقدام های حمایتی و ارفاق های قانونی درنظر گرفته شده است. نتیجه گیری: با وجود این، مسألۀ اساسی در هر دو سند به ضمانت اجرای مقرره های آن ها بازمی گردد. به سخن دیگر، دغدغۀ مهم این است که حق تغذیۀ زندانیان در پرتو هنجارهای پیش بینی شده در این دو سند تا چه اندازه تضمین می شود.