سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

تحلیل تطبیقی اصل مصالح عالیه کودک در فقه امامیه و کنوانسیون حقوق کودک: باز اندیشی مفهومی در پرتو تحولات حقوق بشر

نویسندگان :

مهرداد بدیحی¹ نساء حیدری² کتایون خوش اخلاق³

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد 2- موسسه آموزش عالی فیض الاسلام 3- موسسه آموزش عالی فیض الاسلام

کلمات کلیدی :

مصالح عالیه کودک،فقه امامیه،کنوانسیون حقوق کودک

چکیده :

اصل «مصالح عالیه کودک» یکی از مفاهیم کلیدی در حوزه حقوق کودک است که در اسناد بین‌المللی، به‌ویژه کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹، جایگاه بنیادین دارد. در فقه امامیه نیز، هرچند به‌طور صریح این اصطلاح به‌کار نرفته؛ اما مجموعه‌ای از قواعد فقهی همچون قاعده لاضرر، نفی حرج، ولایت مقیده به مصلحت و اصل کرامت انسانی، زمینه‌ساز پذیرش این اصل‌اند. مقاله حاضر با هدف تحلیل تطبیقی مبانی مصالح کودک در فقه امامیه و کنوانسیون حقوق کودک، به تبیین وجوه اشتراک و افتراق این دو نظام پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر دو نظام، تقدم مصلحت کودک بر منافع دیگران را پذیرفته‌اند؛ اما در روش‌های تشخیص، نقش کودک در تعیین مصلحت و ابزارهای اجرایی، تفاوت‌های مهمی دارند. فقه امامیه با ظرفیت‌هایی که در قواعد و اصول خود دارد، امکان تطور در جهت تقویت حقوق کودک را داراست؛ مشروط بر آنکه به‌سوی نهادینه‌سازی مشارکت کودک، بهره‌گیری از تخصص‌های مرتبط و پویایی در اجتهاد حرکت کند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی، به تحلیل متون فقهی و حقوقی، اسناد بین‌المللی، تفاسیر فقها و تفسیرهای رسمی کمیته حقوق کودک پرداخته و با رویکرد تطبیقی، مشابهت‌ها و تمایزها را استخراج و ارزیابی کرده است.