سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

بررسی مفهوم و مبنای عدالت و قواعد حقوقی در رویکرد فلسفه و عرفان حقوقی

نویسندگان :

عاطفه روحی¹

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه

کلمات کلیدی :

عدالت،فلسفه ی حقوق،اصول حقوقی،الزام اخلاقی،عرفان حقوق

چکیده :

کاوش در این باره که حقوق بر چه مبنایی استوار است و هدف غایی از قواعد آن چیست پیشینه ای به درازای حیات جهان هستی دارد. از روز ازل با وضع قوانین معنوی و الهی ، تا دوران حکیمان و فلاسفه ی یونان تا کنون، اندیشه ی هزاران متفکر و شیفتگان حق و عدالت را به خود مشغول داشته است. این پرسش که چرا باید از قانون اطاعت کرد و چه نیرویی پشتیبان و ضامن آن است ما را به مبنای حقوق و چیستی مفهوم آن رهنمون می سازد. اساسی ترین مبنای دادرسی در عالم حقوق، اجرای عدالت است و در مرحله ای از خرد، احترام به اصول آن به حکم فطرت انسانی است که در برهه ای از تاریخ روح قواعد حقوقی، باید فراتر از هر قانون و الزامی در بطن افراد نهادینه شود. مختصات حقوق از راه تعمق و تفکر در وادی فلسفه و عرفان، نمودی روشن خواهد داشت که حاصل آن رشد خرد جمعی و آگاهی و همسویی انسان و زیست عدالت خواهانه ی اوست. بی تردید رسیدن به این مقام که ادراک فلسفه ی حقوق و مبانی آن منجر به رعایت بهتر قواعد و تحکیم پیوند حقوق و عرفان خواهد شد ما را به سرمنزل مقصود خواهد رساند. همه ی تلاش حقوقدان بر این است که از ترکیب قوانین در دسترس، به عدالت برسد و آن رضایت درونی که با ظلم در افتاده درونش ایجاد انبساط و رضایت نماید. هستی شناسی قواعد حقوق، با مطالعه ی آثار ارزشمند موجود به روش تحلیلی-توصیفی بخشی از فلسفه ی حقوق است که سخن اصلی این مقاله خواهد بود، چرا که در این عصر با شکوه از تکنولوژی و مدرنیته، هنوز در پی ملجأیی برای اجرای قواعد حقوقی و پاسداشت آزادی های فردی و اجتماعی و کرامت انسانی هستیم. به تأسی از سخنان اساتید بلند مرتبه ی حقوق، امید و میل درونی همه ی حقوقدانان جهت نیل به مطلوب، بدون گذر از قواعد عرفانی حقوق به سهولت امکان پذیر نیست، ترسیم جامعه ای آرمانی که هر انسان خویشاوند بشریت باشد، وجهانی مملو از صلح و عدالت، و عاری از نزاع و فریب، از این رهگذر میسر خواهد بود.