سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنگره بین المللی حقوق سلامت ( حقوق تغذیه و امنیت غذایی )

حقوق کودکان در برابر مصرف محصولات تراریخته: موازنه میان توسعه فناوری و حفظ سلامت عمومی

نویسندگان :

سارا سیدناصری¹ محمدمهدی سیدناصری²

1- مدرس دانشگاه، دکتری دندانپزشکی و متخصص اطفال، گروه دندانپزشکی، دانشکده آمریکایی شارجه، امارات. 2- پژوهشگر مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران

کلمات کلیدی :

حقوق کودک،محصولات تراریخته،حق بر تغذیه

چکیده :

زمینه و هدف: حقوق کودکان به‌عنوان یکی از گروه‌های آسیب‌پذیر در جامعه، در بسیاری از اسناد بین‌المللی نظیر کنوانسیون حقوق کودک، میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و دستورالعمل‌های سازمان جهانی بهداشت به رسمیت شناخته شده است. یکی از حقوق بنیادین کودکان، حق بر سلامت و تغذیه سالم است که در دوران معاصر با ظهور فناوری‌های نوین کشاورزی همچون تولید محصولات تراریخته به چالش کشیده شده است. محصولات تراریخته، علی‌رغم نقش مؤثر در افزایش تولید مواد غذایی و مقابله با بحران‌های امنیت غذایی، نگرانی‌هایی را در زمینه تأثیرات بلندمدت بر سلامت عمومی، به‌ویژه سلامت کودکان به وجود آورده‌اند. این پژوهش با هدف بررسی حقوق کودکان در برابر مصرف محصولات تراریخته و تحلیل موازنه میان توسعه فناوری‌های زیستی و حفظ سلامت عمومی کودکان، به مطالعه تطبیقی سیاست‌گذاری‌های داخلی و بین‌المللی در این زمینه می‌پردازد. حال پرسش این پژوهش این است که چگونه می‌توان میان توسعه فناوری‌های تراریخته برای مقابله با بحران‌های غذایی و حفظ سلامت عمومی کودکان به‌عنوان یکی از گروه‌های آسیب‌پذیر، موازنه‌ای مؤثر ایجاد کرد؟ روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و بررسی طیف وسیعی از اسناد و رویه ها و سایر آثار پژوهشی، مطالب، جمع‌آوری و تحلیل شده اند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که اگرچه محصولات تراریخته می‌توانند با افزایش تولید مواد غذایی، کاهش قیمت‌ها و افزایش دسترسی کودکان به تغذیه مناسب، به کاهش سوءتغذیه کمک کنند، اما فقدان مطالعات کافی در زمینه تأثیرات بلندمدت این محصولات بر سلامت عمومی کودکان و نگرانی‌های مرتبط با آلرژی‌ها، مقاومت‌های آنتی‌بیوتیکی و تأثیرات زیست‌محیطی، ضرورت اتخاذ سیاست‌های احتیاطی را نمایان می‌سازد. تحلیل حقوقی پژوهش بر اساس ماده ۲۴ کنوانسیون حقوق کودک و ماده ۱۲ میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نشان می‌دهد که دولت‌ها مکلف به تأمین تغذیه سالم و ایمن برای کودکان هستند و باید با تدوین سیاست‌های نظارتی دقیق، بر تولید، توزیع و برچسب‌گذاری محصولات تراریخته نظارت کنند. علاوه بر این، حق کودکان و والدین برای آگاهی از ماهیت و کیفیت مواد غذایی مصرفی باید تضمین شده و از انتشار اطلاعات نادرست یا گمراه‌کننده در این زمینه جلوگیری شود. در سطح بین‌المللی نیز سازمان‌هایی مانند سازمان بهداشت جهانی، فائو و سازمان تجارت جهانی نقش مهمی در تدوین استانداردهای جهانی، ارزیابی مخاطرات و تنظیم سیاست‌های ایمنی زیستی دارند. نتایج: نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که جهت موازنه میان توسعه فناوری‌های زیستی و حفظ سلامت عمومی کودکان، دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی باید به تدوین و اجرای سیاست‌های پایدار و جامع اقدام کنند. این سیاست‌ها شامل تدوین مقررات شفاف برای تولید، ارزیابی و برچسب‌گذاری محصولات تراریخته، حمایت از پژوهش‌های مستقل در زمینه آثار سلامت‌محور محصولات تراریخته، افزایش آگاهی عمومی و تقویت حق مشارکت کودکان و والدین در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با تغذیه است. در نهایت، اتخاذ رویکردهای میان‌رشته‌ای و همکاری میان دولت‌ها، نهادهای بین‌المللی، سازمان‌های غیردولتی و پژوهشگران برای تحقق هرچه بهتر حق بر سلامت و تغذیه سالم کودکان در مقابل توسعه فناوری‌های زیستی، ضروری است.