سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

چالش های حقوق بشری اقامه حدود در عصر غیبت با نگاهی بر مبانی فقهی و قرآنی

نویسندگان :

مهرداد تیموری¹ رضا مددی²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز

کلمات کلیدی :

فلسفه حقوق،حقوق بشر،عصر غیبت،اقامه حدود،مبانی فقهی،قرآن،اسلام

چکیده :

چکیده در سال‌های اخیر مسئله حقوق بشر و اقامه حدود در دنیای امروزی و در عصر غیبت به‌عنوان چالشی‌ترین موضوعات عصر حاضر شناخته می‌شود. موضوع تا جایی حاد است که از فقها برخی موافقین اجرا حدود و برخی مخالفین اقامه حدود اقدام به ارائه نظریاتی دراین‌باره کرده‌اند. در مقابل فلسفه حقوق بشر چه اسلامی و چه غربی ایجاب می‌کند که دولت‌ها هنگام اجرای مجازات‌ها بایستی اصولی که در حقوق بشر وجود دارد را سرلوحه خود قرار داده و از افراط‌وتفریط در این مورد جدا بپرهیزند. مسئله حقوق بشر و اقامه حدود دو امر جدایی‌ناپذیر از هم بوده چراکه هم در دین اسلام و هم در کتاب خداوند به هر دو موضوع اشاره‌شده و برداشتی که می‌شود این است که هر دو موضوع باید به یک اندازه در کفه ترازو قرار گیرند. نظر اکثریت فقیهان امامیه در عصر غیبت امام معصوم (ع) مبنی بر تعطیلی اقامه حدود می‌باشد اما این به معنی آن نیست که در کل مجازاتی اجرا نشود و نظر اکثریت بر اعمال تعزیرات است. همچنان که حقوق بشر و حدود دو رکن جدایی‌ناپذیر از هم بوده و اقامه حدود به بهترین شکل در پرتو رعایت اصول حقوق بشری بوده و هدف از اقامه حدود و اجرای مجازات رسیدن به مدینه فاضله است؛ مقاله حاضر با هدف بررسی چالش‌های حقوق بشر در اجرای احکام و حدود الهی با بهره‌گیری از منابع فقهی و قرآنی و با استفاده از روش تحقیق توصیفی و تحلیلی به موضوع پرداخته است و این یافته‌ها و نتایج حاصل گردید که در اسناد بین‌المللی همان‌قدر که به رعایت حقوق و کرامت انسانی توجه شده است، همان‌قدر به اجرای مجازات اهتمام ورزیده شده است. لذا مسئله حقوق بشر و اقامه حدود دو موضوع جدایی‌ناپذیر از هم بوده پس باید تلاش کرد در اقامه حدود اصول حقوق بشری را نیز در نظر گرفت. از سویی نیز اسلام همان‌طور که می‌دانیم دین گذشت و بخشش است پس می‌توان تا جایی که امکان دارد از اقامه حدود صرف‌نظر کرد ولی به شرطی که بیم تجری و فساد نباشد. با این توضیح که در دین اسلام توجهات زیادی به حقوق بشر و اسلام‌گرایی جوامع شده است. ازاین‌رو توصیه پیشوایان ما به اسلام‌گرایی و دوری از انجام اعمالی که باعث اسلام‌ستیزی می‌شود بوده و باید با در نظر گرفتن مصلحت جامعه اسلامی نسبت به اقامه حدود شرعی اقدام کرد. لذا درست است که اقامه حدود دستور خداوند متعال است ولی این دستور همواره باید با مصلحت سنجی جامعه و امت اسلامی پیش برود تا باعث دین‌گریزی و اسلام‌ستیزی نشود. در عصر حاضر که اعمال برخی حدود همانند رجم، صلب و... به مصلحت جامعه اسلامی نیست می‌توان از مجازات جایگزین و تعزیرات استفاده کرد چراکه هم جنبه تأدیبی داشته و هم نسبت به حدود سبک‌تر است.