سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / نخستین همایش بین المللی فلسفه حقوق

اخلاق/ حقوق؛ خوانش هرمنوتیک دو نهاد اجتماعی

نویسندگان :

شمیم سادات شکری کوچک¹

1- انجمن حقوق پزشکی ایران، دانشگاه علم و فرهنگ

کلمات کلیدی :

اخلاق،حقوق،نهاد

چکیده :

چکیده در مطالعات بنیادین حقوقی، در باب چیستی مفهوم قانون، منابع متعددی وجود دارد. در نظریات موجودی که مفهوم قانون را صورت‌بندی می‌کنند، دو خط اصلی وجود دارد؛ یکی گروهی که قانون را مطلقا برساخت جامعه می‌دانند و مبنای ارتباط با قانونِ خودانگیخته را بر «تابعیت» می‌گذارند. گروه دیگر اما قانون را فراتر از عرف می‌دانند و از نقش دولت در ساختار نظام حقوق سخن می‌گویند. طیف‌های میانه‌ای هم هستند که اشاره به آن‌ها خارج از مجال است. این مقاله نه در مقام ورود نظری به رویکردهای موجود به قانون و نظام حقوقی است و نه در مقام ارزیابی این نظریات است. مساله‌ی مقاله‌ی پیش‌رو را باید در ارائه‌ی دورنمایی از نسبت هرمنوتیک میان حقوق و اخلاق جست؛ آن‌چه بدیهی است، آن است که نهاد حقوق در پیوند وثیق با جامعه‌ی خود است ؛ همچنان که اخلاق نیز پیوند عمیقی با زیستِ جاری در هر جامعه دارد. در اینجا پرسشی مطرح می‌شود مبنی بر این‌که تفاوت این دو پیوند چیست؟ اگر جامعه را یک ماهیت پویا تصور کنیم، میان اخلاق و حقوق، به‌عنوان دو نهاد، که هردو به نحوی انعکاسی از جامعه هستند، چه نسبتی برقرار است؟ در ادامه کوشش می‌شود تا با بررسی بسترها و نحوه‌ی مواجهه‌ی ایرانیان با نهاد «قانون» و «اخلاق»، صورت‌بندی منطقی‌ از وضع موجودِ نسبت‌گیری این دو نهاد ارائه شود. بخش مهمی از مباحث مطرح شده، مربوط به اخلاق و حقوق پزشکی خواهد بود؛ از آن رو که اخلاق پزشکی و حقوق پزشکی دو حوزه‌ی پیشرو هستند که ظرفیت مقایسه‌ای مطلوبی برای موضوع این مقاله به دست می‌دهند. In fundamental legal studies, the concept of law itself is derived from various sources. Existing theories that formulate the concept of law can be categorized into two main lines: one group considers law as an absolute social construct and bases the connection with spontaneous law on "subordination". However, the other group sees law as beyond custom and emphasizes the role of the state in the structure of the legal system. There are also middle-ground perspectives that are beyond the scope of this discussion. This article does not aim to delve into existing approaches to law and the legal system, nor does it aim to evaluate these theories. The focus of this paper is to provide an overview of the hermeneutic relationship between law and ethics; it is evident that the legal institution is closely linked to its society, just as ethics is deeply connected to the ongoing life of any society . Here, a question arises as to what the difference is between these two connections? If we consider society as a dynamic entity, what is the relationship between ethics and law, as two institutions, both of which are in some way reflections of society? In the following, an attempt is made to provide a logical formulation of the current status of the relationship between these two institutions by examining the contexts and the way Iranians have approached the institutions of "law" and "ethics". A significant portion of the discussed topics will relate to medical ethics and medical law; this is because medical ethics and medical law are two leading fields that provide a suitable comparative framework for the subject of this article.