سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنفرانس بین المللی حقوق کودک

مصالح عالیه کودک در تعارض با تصمیم والدین؛ رویکرد فقهی _ حقوقی

نویسندگان :

سید علی علوی¹

1- دانشگاه بین المللی جامعه المصطفی(ص)

کلمات کلیدی :

مصالح عالیه کودک،ولایت والدین،فقه امامیه،حقوق کودک،تعارض منافع

چکیده :

زمینه و هدف: اصل مصالح عالیه کودک به عنوان یکی از ارکان حقوق کودک، در بسیاری از نظام ‌های حقوقی و به‌ ویژه کنوانسیون حقوق کودک، مبنای تصمیم‌گیری در امور مربوط به کودک قرار دارد. در برخی موارد، این اصل با اراده والدین در تعارض قرار می‌گیرد. هدف این پژوهش، تحلیل مبانی فقهی و حقوقی این تعارض و بررسی اولویت‌دهی به مصلحت کودک در نظام حقوقی ایران است. روش تحقیق: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. منابع فقه امامیه، قوانین موضوعه جمهوری اسلامی ایران و اسناد بین‌المللی به‌ ویژه کنوانسیون حقوق کودک به عنوان مبانی نظری بررسی شده‌اند. یافته‌ها: در فقه امامیه، ولایت والدین مقید به رعایت مصلحت مولّی‌علیه است و در صورت تعارض با منافع واقعی کودک، مشروعیت ولایت متزلزل می‌شود. حقوق ایران نیز با تأسی از فقه، ورود دستگاه قضا و نهادهای حمایتی را در موارد تعارض مجاز دانسته و ابزارهای قانونی متعددی برای این امر پیش‌بینی کرده است. نتیجه‌گیری: هم فقه امامیه و هم حقوق ایران، اصل مصلحت کودک را بر اراده ولی مقدم می‌دانند. مقایسه این رویکرد با اسناد بین‌المللی نشان می‌دهد که امکان طراحی چارچوبی منسجم و کارآمد برای حمایت از کودکان، بر پایه‌ آموزه‌ های اسلامی و اصول جهانی حقوق کودک، وجود دارد.