سلسله همایش های بین المللی کرامت انسانی

صفحه اصلی / سومین کنگره بین المللی حقوق سلامت ( حقوق تغذیه و امنیت غذایی )

حمایت حقوقی و کیفری از حقوق مصرف‌کنندگان در برابر تبلیغات فریبنده و ناصحیح در صنعت خوراکی‌ها

نویسندگان :

مدیحه هاشم پور¹ سید رضا احسان پور²

1- دانشگاه راه نوین دانش 2- دانشگاه شاهد

کلمات کلیدی :

حقوق مصرف‌کننده،تبلیغات فریبنده،برچسب‌گذاری مواد غذایی،قوانین کیفری،سلامت عمومی

چکیده :

تبلیغات فریبنده یکی از چالش‌های اساسی در حوزه حقوق مصرف‌کننده محسوب می‌شود، به‌ویژه در بازار مواد غذایی و به طور خاص غلات صبحانه که بخش قابل توجهی از سفره خانوارها را تشکیل می‌دهد. بسیاری از شرکت‌های تولیدکننده با اتکاء بر شیوه‌های تجاری اغواگرانه، از عبارات اغراق‌آمیز و تصاویر چشمگیر در بسته‌بندی و تبلیغات محصولات خود بهره می‌برند؛ به عنوان مثال، به کار بردن عباراتی چون "کاملاً طبیعی"، "بدون شکر افزوده" یا تاکید بر ترکیباتی مانند عسل و میوه‌جات، در حالی که واقعیت تغذیه‌ای محصول با این ادعاها مطابقت ندارد. این اقدامات نه تنها موجب گمراهی مصرف‌کننده و لطمه به اعتماد عمومی می‌شود، بلکه در بسیاری موارد می‌تواند تهدیدی برای سلامت جامعه باشد. مطابق قوانین ایران از جمله قانون حمایت از حقوق مصرف‌کننده، قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی و درمانی و آیین‌نامه اجرایی قانون مواد خوراکی، هرگونه تبلیغ و برچسب‌گذاری که مشتمل بر اطلاعات غلط، مبالغه‌آمیز و ناصحیح باشد، ممنوع بوده و برای متخلفین ضمانت اجرای کیفری و تعزیری پیش‌بینی شده است. در سطح بین‌المللی نیز مقرراتی چون آیین‌نامه شماره 1169 اتحادیه اروپا، قوانین FDA و FTC در آمریکا، و اسناد Codex Alimentarius بر لزوم شفافیت اطلاعات تغذیه‌ای و ضرورت صحت ادعاها تأکید دارند. بررسی پرونده‌های حقوقی بین‌المللی مانند شکایات علیه شرکت‌هایی چون Kellogg و POM Wonderful نشان می‌دهد که دستگاه قضایی نسبت به تبلیغات دروغین حساسیت بالایی داشته و مصرف‌کننده در برابر چنین رفتارهایی از حمایت قانونی برخوردار است. در مجموع، نقش نظام حقوقی در ضمانت اجرای صحیح و پیشگیری از تبلیغات گمراه‌کننده مواد غذایی، به‌ویژه گروه غلات، اساسی است و اجرای دقیق این قوانین می‌تواند به ارتقاء سطح سلامت و اعتماد عمومی بینجامد.